รัฐสวัสดิการ (๒๑ ตุลาคม ๒๕๕๓)

          ประเทศที่พัฒนาแล้วมักจะมีสวัสดิการทางสังคมให้แก่ประชาชน  แต่ในทางกลับกันประชาชนก็ต้องเสียภาษีเพื่อให้รัฐมีรายได้นำไปใช้จ่ายในการจัดทำบริการสาธารณะต่าง ๆ แก่ประชาชน หรือเรียกกันโดยทั่วไปว่า รัฐสวัสดิการ วันนี้เรามาทำความรู้จักกับรัฐสวัสดิการกันสักนิดนะคะ

          อันดับแรกเรามาค้นหาความหมายของคำว่าสวัสดิการก่อน ในพจนานุกรมศัพท์เศรษฐศาสตร์  ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายว่า สวัสดิการ หรือ welfare หมายถึง ความพอใจในทรัพยากรหรือผลประโยชน์ต่าง ๆ ที่บุคคลควรจะได้รับในการดำรงชีวิต  ในทางเศรษฐศาสตร์ใช้ในความหมายอื่นที่มีความหมายครอบคลุมถึงความเป็นอยู่ของประชาชนและนโยบายของรัฐ  

          ส่วน welfare  state  หรือ รัฐสวัสดิการ หมายถึง  รัฐหรือประเทศที่รัฐบาลมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนส่งเสริมและจัดสวัสดิการสังคมให้แก่ประชาชนในประเทศอย่างจริงจังและเป็นระบบ  โดยให้ประชาชนได้รับบริการด้านต่าง ๆ ที่เป็นพื้นฐานในการดำรงชีวิตอย่างทั่วถึงและเท่าเทียมกัน  เช่น  การศึกษา  การรักษาพยาบาล  ที่อยู่อาศัย  การคมนาคมขนส่ง  ซึ่งบริการต่าง ๆ เหล่านี้อาจจะเป็นบริการแบบให้เปล่าหรือคิดค่าบริการในอัตราต่ำ

          รัฐสวัสดิการเป็นแนวคิดที่ประเทศทุนนิยมนำมาใช้เพื่อแก้ข้อบกพร่องของระบบทุนนิยม ประเทศที่นำแนวคิดรัฐสวัสดิการมาใช้เป็นครั้งแรก คือ สหราชอาณาจักร  โดยเฉพาะอย่างยิ่งรัฐบาลพรรคแรงงาน ระหว่าง ค.ศ. ๑๙๔๕–๑๙๕๑  นอกจากนี้มีประเทศในแถบสแกนดิเนเวีย ยุโรปตะวันตก  ออสเตรเลีย  แคนาดา สหรัฐอเมริกา  ประเทศเหล่านี้นำมาใช้มากบ้างน้อยบ้าง  อย่างไรก็ตาม  พวกอนุรักษนิยม มักจะโจมตีรัฐสวัสดิการหรือการแทรกแซงทางเศรษฐกิจจากรัฐว่าเป็นการบั่นทอนแรงจูงใจ  ทำลายความคิดริเริ่มของเอกชน ส่วนพวกมาร์กซิสต์ก็โจมตีรัฐสวัสดิการว่า เป็นการถ่วงเวลาในการปฏิวัติของชนชั้นกรรมาชีพ แต่ในที่สุด เมื่อประเทศทุนนิยมนำแนวคิดเรื่องรัฐสวัสดิการมาใช้ควบคู่ไปด้วยจึงทำให้ระบบทุนนิยมยังคงอยู่ได้  ส่วนระบบสังคมนิยมต้องล่มสลายไป

 จินดารัตน์  โพธิ์นอก