รำเพย (๑)
คำ รำเพย เป็นคำกริยาหมายถึง พัดอ่อน ๆ พัดเรื่อย ๆ ใช้กับลมว่า ลมรำเพย แปลว่า ลมพัดอ่อน ๆ และมักพากลิ่นหอมของดอกไม้มาด้วย. คำว่า รำเพย ส่วนมากพบในงานวรรณกรรมหรือวรรณคดี ดังเนื้อเพลงลาวดวงดอกไม้ ตอนหนึ่งว่า “มวลดอกไม้เบ่งบานสลอน ฝูงภมรวะว่อนใฝ่หา ดอกพิกุลยี่สุ่นจำปา ลมพัดพารำเพยขจร เกดกระถินส่งกลิ่นหอมฟุ้ง กำจายจรุงระรื่นเกสร…”.
รำเพย อีกคำหนึ่งเป็นคำนาม เป็นชื่อต้นไม้ขนาดเล็ก สูง ๒-๓ เมตร ใบคล้ายใบยี่โถ ดอกรูปกรวยหรือทรงกระบอกปากบาน มีหลายสี เช่น เหลือง ส้ม ขาว. ออกดอกเป็นช่อ ๓-๔ ดอกที่ปลายกิ่ง มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ ออกดอกตลอดปี ผลสดสีเขียว ผลแก่สีดำ ผลมีพิษ เปลือกของลำต้นแก้ไข้มาลาเรีย. ใบและเมล็ดใช้เป็นยาถ่าย นิยมปลูกเป็นไม้ประดับและพืชสมุนไพร มีชื่อเรียกอื่น คือกระทอก กระบอก หรือ ยี่โถฝรั่ง เพราะถิ่นเดิมอยู่ในอเมริกาใต้
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.