รุ่ง
คำว่า รุ่ง หมายถึง สว่าง เช่น เราจะออกเดินทางเมื่อตะวันรุ่ง อาจใช้ซ้อนกับคำว่า สว่าง เป็น รุ่งสว่าง และอาจซ้อนกับคำว่า สาง หรือ ราง เป็น รุ่งสาง หรือ รุ่ง
คำว่า รุ่ง หมายถึง เวลาที่เริ่มสว่างก็ได้ เช่น เราคุยกันจนค่อนรุ่ง อาจซ้ำกับคำว่า เช้า เป็น รุ่งเช้า หมายถึงเวลาเช้า เช่น เราเตรียมของไว้ตั้งแต่กลางคืน พอรุ่งเช้าก็ช่วยกันขนไปวัด. มักซ้อนกับคำว่า อรุณ เป็น รุ่งอรุณ หรือ อรุณรุ่ง จะหมายถึงเวลาเช้าที่ตะวันเริ่มขึ้น เช่น เขาสูดอากาศยามรุ่งอรุณเข้าไปเต็มปอด. ถ้ามีคำว่า ขึ้น ต่อท้ายเป็น รุ่งขึ้น จะหมายถึง วันต่อมา และอาจหมายถึงเวลาถัดไปก็ได้ เช่น รุ่งขึ้นอีกปีหนึ่ง เขากลับไปที่หมู่บ้านเดิม.
ด้วยเหตุที่ รุ่ง หมายถึง สว่าง จึงอาจใช้เปรียบเทียบ หมายถึง เจริญก้าวหน้า เช่น ชีวิตกำลังรุ่งทำอะไรก็สำเร็จทุกอย่าง. และอาจซ้อนกับคำว่า เรือง แปลว่า มีแสง หรือ โรจน์ แปลว่า สว่าง สุกใส เป็น รุ่งเรือง หรือ รุ่งโรจน์ หมายถึง มีสภาพดีและจะดียิ่งขึ้น เช่น การค้ารุ่งเรือง บ้านเมืองรุ่งโรจน์
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.