ร เรือ กับ ล ลิง

          ร กับ ล เป็นเสียงสำคัญในภาษาไทยที่ทำให้คำมีความหมายต่างกัน แต่ปัจจุบันคนส่วนใหญ่ใช้ ๒ เสียงนี้สลับสับสนกันมาก ทั้งในการพูดและการเขียน ด้วยเหตุนี้ คำคู่เทียบเสียงที่สะกดด้วย ร และ ล จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ควรจะต้องเอ่ยถึงบ่อย ๆ เพื่อจะได้ใช้ให้ถูกต้อง

          คำคู่แรกที่ดูเหมือนจะง่ายแต่เวลาใช้กลับไม่ค่อยแน่ใจ นั่นก็คือคำว่า รา กับ ลา ตัวอย่างเช่น ก่อนที่จะเริ่มขบวนแห่ มักมีการโห่ ๓ ลา

หรือ โห่ ๓ รา คำคมในนวนิยายจีนกำลังภายในที่ว่า งานเลี้ยงย่อมมีวันเลิกรา หรือ เลิกลา ลาของเซ่นไหว้เจ้าที่ หรือ ราของเซ่นไหว้เจ้าที่ วิธีที่ทำให้แน่ใจเรื่องตัวสะกดดังกล่าวก็คือตรวจสอบจากพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ คำว่า ลา ความหมายหนึ่ง ใช้เรียกการจบหรือสิ้นสุดลงระยะหนึ่ง ๆ ของพิธีบางอย่าง ว่า ลาหนึ่ง ๆ เช่น โห่ ๓ ลา ย่ำฆ้อง ๓ ลา ส่วน รา ความหมายหนึ่ง เป็นคำสันธานที่ใช้ในบทร้อยกรอง หมายความว่า เราทั้งคู่ เขาทั้งคู่ ในคำว่า สองรา ต่อมาใช้หมายถึงเกิน ๒ ก็ได้ ดังนั้น คำที่ถูกต้องคือ โห่ ๓ ลา ในส่วนของคำว่า เลิกรา กับ เลิกลา เลิกรา เป็นคำที่ถูกต้อง คำนี้พจนานุกรมฯ อธิบายว่า ค่อย ๆ เลิกไป เช่น ร้านแถวนี้ขายไม่ดีจึงเลิกรากันไปเรื่อย ๆ ตัวอย่างสุดท้าย คำที่ถูกต้องคือ ลาของเซ่นไหว้เจ้าที่ พจนานุกรมฯ อธิบายว่า ลา ในความหมายนี้คือ ขอคืนของที่บูชาหรือบนไว้

          คำคู่ต่อไป คือ รน กับ ลน แม้ว่าคนส่วนใหญ่ออกเสียง ๒ คำนี้ไม่ต่างกัน แต่ในเวลาเขียนควรจะสะกดให้ถูกต้อง เช่น รนหาที่ ต้องใช้ ร สะกด ส่วน ลุกลี้ลุกลน ต้องใช้ ล สะกด คำว่า รน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ อธิบายว่า นิ่งอยู่ไม่ได้ เร่าร้อน และ รนหาที่ เป็นภาษาปาก หมายความว่า นิ่งอยู่ไม่ได้ ชอบหาเรื่องเดือดร้อนมาใส่ตน ส่วน ลน ความหมายหนึ่ง คือ ไม่อยู่นิ่ง อยู่ไม่เป็นสุข มักใช้ประกอบคำอื่นว่า ลนลาน ลุกลน ลุกลี้ลุกลน ลน ยังหมายถึงอาการที่รีบร้อนจนสับสนไม่เป็นระเบียบ เช่น ทำอะไรลนไปหมด พูดลนจนฟังไม่รู้เรื่อง

แสงจันทร์ แสนสุภา