ลอย (๑)
ลอย เป็นคำที่มีหลายความหมาย ความหมายหนึ่ง ลอย หมายความว่า ไหลไปตามสายน้ำ เช่น ซุงลอยไปตามน้ำ. เรือไม่ได้ผูกกับหลักจึงลอยออกไป. ขยะลอยเต็มคลอง. ความหมายที่สอง หมายความว่า ทรงตัวอยู่บนพื้นผิวน้ำ เช่น น้ำลอยดอกมะลิใช้เป็นน้ำล้างหน้าหรือน้ำใส่ข้าวแช่. จอกแหนลอยอยู่เต็มสระ. เขาวางกระทงให้ลอยอยู่บนผิวน้ำ. ใคร ๆ ก็ไปลอยกระทงในวันเพ็ญเดือนสิบสอง. สิ่งที่ลอยน้ำ ถ้ามีมากจะเรียกว่า ลอยเป็นแพ เช่น น้ำเสียทำให้ปลาตายลอยเป็นแพ. เรือที่ปล่อยให้ทรงตัวอยู่บนผิวน้ำ ไม่ได้พายหรือแจวให้เคลื่อนไปที่ใดเรียกว่า ลอยลำ เช่น เขาไปลอยลำดูการจุดพลุกลางแม่น้ำเจ้าพระยา. ถ้าใช้เป็นสำนวน ลอยลำ จะมีความหมายว่า ไปสู่ที่หมายได้อย่างไม่มีอุปสรรค ใช้กับการแข่งขัน. ในนิยายของไทยผู้ที่ทำผิดอาจถูกลงโทษด้วยการลอยแพ คือปล่อยให้ลอยไปตามน้ำ. อาการของสิ่งที่ลอยน้ำถ้ากระเพื่อมไปตามแรงคลื่น ใช้คำว่า ลอยตุ๊บป่อง. ถ้าลอยอย่างไม่มีทิศทางเรียกว่า ลอยคว้าง เช่น กระทงของเขาลอยคว้างไปกลางกระแสน้ำเชี่ยว.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.