ลุแก่
คำว่า ลุ หมายความว่า ถึง ใช้ร่วมกับคำว่า แก่ เป็น ลุแก่ หมายความว่า ถึงแก่. ลุแก่ ใช้ร่วมกับคำว่า โทษ เป็นคำประสมว่า ลุแก่โทษ ถ้าใช้ร่วมกับคำว่า โทสะ หรือ อำนาจโทสะ เป็นคำประสมว่า ลุแก่โทสะ หรือ ลุแก่อำนาจโทสะ.
คำว่า ลุแก่โทษ กับ ลุแก่โทสะ นั้น มีความหมายต่างกัน. ลุแก่โทษ หมายความว่า สารภาพผิด ยอมให้ลงโทษตามแต่จะเห็นสมควร เช่น มาตราที่ ๑๘๓ ผู้ใดกระทำความผิด แล้วลุแก่โทษ และกลับแจ้งความจริงต่อศาลหรือเจ้าพนักงานก่อนมีคำพิพากษา และก่อนตนถูกฟ้องในความผิดที่ได้กระทำ ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้. ขอลุแก่โทษ ใช้หมายความว่า ขอโทษ ขอให้ยกโทษให้ เช่น สีหน้าของชายหนุ่มบอกความเสียใจและขอลุแก่โทษ.
ส่วน ลุแก่โทสะ หรือ ลุแก่อำนาจโทสะ หมายความว่า บันดาลโทสะ เช่น เขาลุแก่โทสะ จึงผลักอกคนที่ด่าเขาล้มลงแล้วยิงซ้ำ. เขาขอให้ศาลปรานีลดโทษให้ เนื่องจากเขาทำร้ายโจทก์เพราะลุแก่โทสะ.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.