วังหลัง

          ในครั้งก่อนเรารู้จัก วังหน้า กันไปแล้ว ในครั้งนี้จะกล่าวถึง วังหลัง และ ตำแหน่งวังหลัง  วังหลังเดิมเป็นคำที่ใช้เรียกสถานที่ในสมัยอยุธยา คือ วังสวนหลวง ซึ่งเป็นที่ประทับของสมเด็จพระเอกาทศรถมาตั้งแต่พระราชบิดาคือ สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชยังทรงครองราชสมบัติอยู่  และที่ถูกเรียกว่า วังหลัง เพราะวังสวนหลวงตั้งอยู่ด้านหลังของพระราชวังหลวง  ส่วนวังหลังของกรุงรัตนโกสินทร์ คือ บริเวณตำบลสวนลิ้นจี่  ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลศิริราช

          ตำแหน่งวังหลัง หรือชื่อเรียกอย่างเป็นทางการคือ กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข เป็นตำแหน่งรองจากกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ถือศักดินา ๑๕๐๐๐ มีการสถาปนาตำแหน่งนี้ครั้งแรกในรัชสมัยสมเด็จพระเพทราชาแห่งกรุงศรีอยุธยา และมีสืบต่อมาจนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งสมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงอนุรักษ์เทเวศร์ เป็น กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข ซึ่งเป็นพระองค์เดียวในสมัยรัตนโกสินทร์และเป็นพระองค์สุดท้าย  ต่อมา เมื่อสมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงอนุรักษ์เทเวศร์ กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข ทิวงคตแล้ว ก็ไม่มีการแต่งตั้งผู้ใดขึ้นมาดำรงตำแหน่งนี้อีกเลย

          ตำแหน่งวังหลังมีหน้าที่ในการเสด็จไปปฏิบัติราชการสงครามแทนพระองค์ หรือตามพระบรมราชโองการของพระมหากษัตริย์ หรือถ้าพระมหากษัตริย์และกรมพระราชวังบวรสถานมงคลเสด็จฯ ในราชการสงคราม กรมพระราชวังบวรสถานพิมุขก็จะทรงทำหน้าที่รักษาพระนครให้เรียบร้อยแทนพระมหากษัตริย์ นอกจากนี้ก็ปฏิบัติงานตามแต่จะมีรับสั่ง

          ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานพิมุขนี้  คำว่า พิมุข ที่ถูกต้องเขียนด้วยตัว พ เพราะ พิมุข มีความหมายว่า หลัง หรือฝ่ายหลัง.

ปิยรัตน์  อินทร์อ่อน