วัฏจักรธุรกิจ (๒๙ ตุลาคม ๒๕๕๒)

          ทุกคนคงทราบกันดีอยู่แล้วว่า วัฏจักร หมายถึง ช่วงระยะเวลาของเหตุการณ์หรือกิจกรรมชุดหนึ่ง ซึ่งเกิดขึ้นและดําเนินติดต่อกันไปอย่างมีระเบียบจนจบลง ณ จุดเริ่มต้นนั้นอีก เช่น วัฏจักรแห่งฤดูกาล วัฏจักรแห่งพืช

          ในทางเศรษฐกิจก็มีคำที่ใช้อธิบายความเป็นไปของภาวะเศรษฐกิจเช่นกัน โดยมากที่รู้จักกันก็จะใช้ว่า วัฏจักรธุรกิจ (business cycles) หมายถึง ภาวการณ์ที่แสดงถึงการเคลื่อนไหวในทางสูงขึ้นหรือต่ำลงของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (real GDP) อันเนื่องมาจากการขยายตัวหรือหดตัวของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ โดยทั่วไปวัฏจักรธุรกิจรอบหนึ่ง ๆ จะแบ่งออกเป็น ๔ ช่วง คือ

          ช่วงภาวะเศรษฐกิจฟื้นตัว (recovery) เป็นช่วงที่สถานการณ์ของระบบเศรษฐกิจเริ่มขยายตัวหลังจากที่เศรษฐกิจตกต่ำถึงที่สุดแล้ว ซึ่งอาจจะพิจารณาได้จากการใช้จ่ายเพื่อการบริโภคเพิ่มขึ้น การลงทุนเริ่มขยายตัว การว่างงานเริ่มลดลง ระยะต่อมาก็จะเป็นช่วงที่เข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจรุ่งเรือง (prosperity) หรือภาวะเฟื่องฟู (boom) เป็นระยะที่สถานการณ์ของภาวะเศรษฐกิจมีการขยายตัวเต็มที่จนถึงระดับสูงสุด (peak) มีการลงทุนเป็นจำนวนมาก มีธุรกิจใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมาย การจ้างงานเพิ่มขึ้นมากจนทำให้อัตราการว่างงานอยู่ในระดับที่ต่ำ รายได้ต่อหัวของประชาชนอยู่ในระดับสูง หลังจากนั้นก็จะเข้าสู่ช่วงชะลอตัวหรือภาวะเศรษฐกิจถดถอย (recession) ซึ่งเป็นช่วงที่หลังจากสถานการณ์ของระบบเศรษฐกิจขยายตัวจนถึงจุดรุ่งเรืองสูงสุดแล้ว การถดถอยเริ่มแสดงให้เห็นเมื่อผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติลดลง การใช้จ่ายรวมของระบบเศรษฐกิจลดลง ผลผลิตที่แท้จริงลดลงหรือไม่เพิ่มขึ้น และอัตราการว่างงานเพิ่มขึ้น หากไม่มีการแก้ไขสถานการณ์อย่างทันท่วงทีก็จะนำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ (depression) ซึ่งเป็นภาวะที่ระบบเศรษฐกิจได้รับเสียหายจากการลดลงของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ทำให้การลงทุนลดลง และทำให้ระดับการว่างงานเพิ่มขึ้น เช่นปรากฏการณ์ Great Depression ที่เคยเกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา ก่อนสงครามโลกครั้งที่ ๒  ซึ่งก็คงไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นอีก  แต่ในเมื่อมันเป็นวัฏฏะ เราก็คงทำได้แต่เพียงขอให้ผ่านพ้นช่วงนี้ไปโดยเร็วที่สุดเท่านั้นเอง.

จินดารัตน์  โพธิ์นอก