วิถีชีวิตแบบเมือง

          วิถีชีวิตแบบเมือง เป็นศัพท์ที่ใช้ในงานวิจัยเรื่องหนึ่ง ของการศึกษาเกี่ยวกับ สังคมวิทยาเมือง หรือ urban sociology  ซึ่งเป็นการศึกษาความสัมพันธ์ทางสังคมและโครงสร้างทางสังคมในเมืองหรือมหานคร การให้ความสนใจต่อกระบวนการกลายเป็นเมือง (urbanization)  เริ่มขึ้นพร้อม ๆ กับการก่อกำเนิดของสังคมวิทยา  การขยายตัวของมหานครอุตสาหกรรมในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ เป็นแรงบันดาลใจให้นักสังคมวิทยา ซึ่งส่วนใหญ่มีจุดยืนต่อต้านความเป็นเมือง เนื่องจากความวิตกกังวลเกี่ยวกับการล่มสลายของชุมชน และการควบคุมทางสังคมอันเป็นผลมาจากกระบวนการกลายเป็นเมือง และมีทัศนะต่อชีวิตชนบทในเชิงชื่นชม

          วิถีชีวิตแบบเมือง เป็นศัพท์บัญญัติของคำ urbanism  ศัพท์คำนี้เป็นศัพท์ที่หลุยส์ เวิร์ธ (Louis Wirth 1897-1952) นำมาใช้ในบทความชื่อ “Urbanism as a Way of Life” (1938) เพื่อหมายถึง แบบบแผนการใช้ชีวิต หรือวิถีชีวิตของผู้คนที่อาศัยอยู่ในเมืองหรือมหานคร ตามทัศนะของเวิร์ธ มหานครมีลักษณะเฉพาะตัวในด้านต่าง ๆ เช่น ความสัมพันธ์แบบใกล้ชิดสนิทสนมลดน้อยลง การควบคุมทางสังคมอ่อนแอ มีการแบ่งหน้าที่และชนิดของงานอย่างหลากหลาย สื่อมวลชนมีความสำคัญมากขึ้น และคนเมืองมีแนวโน้มที่จะสัมพันธ์กันเฉพาะด้านและเพื่อวัตถุประสงค์บางประการเท่านั้น เขาอธิบายว่า แบบแผนเหล่านี้ มีสาเหตุมาจากปัจจัยพื้นฐาน ๓ ประการ คือ จำนวน ความหนาแน่น และความแตกต่างหลากหลายของประชากร

          อย่างไรก็ดี งานวิจัยต่อมาพบว่า วิถีชีวิตของคนในมหานครไม่ได้มีรูปแบบเดียว นอกจากนี้ ปัจจัยพื้นฐานข้างต้นก็ไม่สามารถอธิบายชีวิตในมหานครได้ทุกแง่มุม 

          ถ้าใครสนใจว่าสังคมวิทยาเมืองยังศึกษาเรื่องอะไรอีกบ้างก็เชิญศึกษาเพิ่มเติมได้จากหนังสือพจนานุกรมศัพท์สังคมวิทยา ฉบับราชบัณฑิตยสถานนะคะ

          จินดารัตน์   โพธิ์นอก