ศัพท์เกี่ยวกับความเชื่อ (๑) ศัพท์ที่นำมาเสนอในวันนี้เป็นศัพท์บัญญัติเกี่ยวกับความเชื่อ ซึ่งเสด็จในกรมฯ หรือพลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ นายกราชบัณฑิตยสถานพระองค์แรก ทรงบัญญัติไว้ พระนิพนธ์ของท่านแสดงให้เห็นหลักการและแนวทางตลอดจนวิธีการคิดศัพท์ของพระองค์ และพระปรีชาญาณด้านภาษาอย่างลึกซึ้ง พระนิพนธ์เกี่ยวกับคำว่า เชื่อ และคำที่เกี่ยวข้องนี้ นำมาจากหนังสือ วิทยทัศน์พระองค์วรรณฯ ครบ ๑๑๐ ปี วันประสูติ ๒๕ สิงหาคม ๒๕๔๔ ซึ่งมูลนิธินราธิปประพันธ์พงศ์-วรวรรณ เป็นผู้จัดพิมพ์ เชื่อ หมายความว่า เห็นจริงด้วย เห็นจริงตาม จะเห็นเช่นนั้นด้วยความรู้สึกหรือด้วยความไตร่ตรองโดยเหตุผลก็ตาม ฉะนั้นคำว่า เชื่อ จึงเป็นคำกว้าง ตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า believe เป็นคำนามใช้ว่า belief การเชื่อด้วยความรู้สึก จะเป็นเชื่อบุคคลหรือเชื่อความจริงในพฤติการณ์อย่างใดก็ตาม ถ้าไม่อาศัยความไตร่ตรองพินิจพิเคราะห์ด้วยเหตุผล แต่เชื่อด้วยความรู้สึกของตนเองว่าเป็นเช่นนั้น ได้แก่คำว่าเชื่อใจ เช่น ข้าพเจ้าเชื่อใจเขา ข้าพเจ้าไว้เนื้อเชื่อใจเขา ข้าพเจ้าเชื่อใจในคำแถลงของเขา ข้าพเจ้าเชื่อใจในความซื่อสัตย์สุจริตของเขา ดั่งนี้หมายความว่าข้าพเจ้าเชื่อด้วยความรู้สึกของข้าพเจ้าเอง อังกฤษใช้คำว่า trust ข้าพเจ้าอาจเชื่อบุคคลด้วยความนับถือ ถ้าเช่นนั้นก็ใช้คำว่า เชื่อถือ เชื่อถือหมายความว่า ถ้าผู้ที่ข้าพเจ้าเชื่อถือพูดว่ากระไร ข้าพเจ้าก็เชื่อตาม คือเชื่อว่าถ้อยคำของเขาเป็นหลักฐาน อังกฤษใช้คำว่า credence ตราตั้งอัครราชทูตจึงเรียกว่า credentials ซึ่งแปลตามศัพท์ว่า หนังสือให้เชื่อถือ คือเป็นหนังสือซึ่งประมุขแห่งรัฐหนึ่งซึ่งแต่งตั้งอัครราชทูตนั้นไปยังประมุขอีกรัฐหนึ่ง ขอให้เชื่อถือผู้ที่ตนแต่งตั้งไปศัพท์เกี่ยวกับความเชื่อที่เสด็จในกรมฯ ทรงบัญญัติไว้ ยังมีอีกหลายคำ ซึ่งจะได้นำเสนอในโอกาสต่อไป แสงจันทร์ แสนสุภา |