ศัพท์ในเพลง (๑) (๘ ธันวาคม ๒๕๕๓)

          “คุณหลวง คุณหลวง อยู่กระทรวงยุทธนา ใส่เสื้อราชปะแตนทำไมไม่แขวนนาฬิกา เงินเดือนยี่สิบกว่าบาท เปิ๊ดสะก๊าดซะเต็มประดา”

          ผู้อ่านหลายท่านอาจเคยได้ยินบทร้องข้างต้นมาบ้างแล้ว ผู้เขียนจดจำมาจากที่คุณแม่ร้องให้ฟังบ่อย ๆ ค่ะ มีคำศัพท์ที่น่าสนใจจากเพลง เช่น  ราชปะแตน กระทรวงยุทธนา เปิ๊ดสะก๊าด ที่ผู้เขียนอยากนำมาเล่าสู่กันฟังเพื่อผู้อ่านองค์ความรู้ภาษาไทยค่ะ

          ราชปะแตน [ราดชะปะแตน]  พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ นิยามว่า เสื้อนอกคอปิดมีกระดุม ๕ เม็ดกลัดตลอดอย่างเครื่องแบบปรกติขาวของข้าราชการ  เดิมเรียกว่า ราชแปตแตน มาจากคําบาลีผสมอังกฤษว่า Raj pattern แปลว่า แบบหลวง

          บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ซึ่งออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น. อธิบายว่า เปิ๊ดสะก๊าด เป็นคำที่รับมาจากภาษาอังกฤษว่า first class แต่เนื่องจากฟังภาษาอังกฤษไม่ชัดรวมทั้งไม่สามารถออกเสียงพยัญชนะสะกดในภาษาอังกฤษได้ จึงได้เพี้ยนเสียงไปเป็นคำว่า เปิ๊ดสะก๊าด นอกจากจะออกเสียงเพี้ยนไปแล้ว ความหมายก็เปลี่ยนไปด้วย คำว่า first class ในภาษาอังกฤษ แปลว่า ชั้นที่ ๑ เมื่อนำมาใช้ขยายนามใด จึงหมายความว่า เป็นชั้นที่ ๑ คือชนิดดีที่สุด แต่คำว่า เปิ๊ดสะก๊าด ในภาษาไทย ใช้หมายถึง หรูหรา ส่วนใหญ่ใช้กับการแต่งตัวที่หรูหรา ทันสมัยมาก เช่น แต่งตัวเสียเปิ๊ดสะก๊าด จะไปเที่ยวที่ไหนหรือจ๊ะ

          ส่วนคำว่า กระทรวงยุทธนา นั้น ผู้เขียนขอนำไปเล่าต่อในองค์ความรู้ภาษาไทย เรื่อง ศัพท์ในเพลง (๒) ติดตามต่อนะคะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ