ศาสตราจารย์ (๒๘ กรกฎาคม ๒๕๕๒)

          คำว่า ศาสตราจารย์ อ่านได้ ๒ แบบ คือ สาด-ตฺรา-จาน และ สาด-สะ-ตฺรา-จาน  มาจากคำว่า ศาสตร์ ที่หมายถึง วิชาความรู้ สมาสกับคำว่า อาจารย์ ที่หมายถึง ผู้สอน

          ศาสตราจารย์ (professor) เป็นตำแหน่งทางวิชาการชั้นสูงสุดของบุคคลซึ่งทำหน้าที่สอนและวิจัยในสถาบันอุดมศึกษาทั้งของรัฐและเอกชน  มาจากการแต่งตั้งโดยคำแนะนำของสภามหาวิทยาลัย และเสนอคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา (ก.พ.อ.) ให้ความเห็นเสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อนำเสนอนายกรัฐมนตรีนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง  ซึ่งแตกต่างจากตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ (assistant professor) และตำแหน่งรองศาสตราจารย์ (associate professor) ที่มาจากการแต่งตั้งโดยสภาสถาบัน  เกณฑ์การแต่งตั้งตำแหน่งศาสตราจารย์นั้น จะพิจารณาจากคุณสมบัติเฉพาะตำแหน่ง ผลการสอนและความเชี่ยวชาญในการสอน ผลงานทางวิชาการที่มีคุณภาพในระดับดีมากหรือดีเด่น รวมทั้งจริยธรรมและจรรยาบรรณทางวิชาการ

          ตำแหน่งทางวิชาการที่ได้รับโปรดเกล้าฯ ตามคำแนะนำของสภามหาวิทยาลัย นอกจากตำแหน่งศาสตราจารย์ที่กล่าวข้างต้นแล้ว ยังมีอีกหนึ่งตำแหน่ง คือ ศาสตราจารย์พิเศษ เป็นตำแหน่งที่ให้กับผู้ที่ไม่ได้เป็นคณาจารย์ประจำของมหาวิทยาลัย อาจเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ทางวิชาการสูงและเป็นอาจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัยมานานหรือผู้เคยดำรงตำแหน่ง  หรืออาจเป็นรองศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยที่เกษียณอายุราชการและเป็นอาจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัย โดยคุณสมบัติของศาสตราจารย์พิเศษจะเป็นไปตามข้อบังคับของสภามหาวิทยาลัย

          นอกจากตำแหน่ง ศาสตราจารย์ และ ศาสตราจารย์พิเศษ แล้ว ยังมีตำแหน่งศาสตราจารย์อีกหลายประเภทที่มีชื่อน่าสนใจ เช่น ศาสตราจารย์คลินิก (clinical professor)  ศาสตราจารย์พิศิษฐ์ (distinguished professor)  ศาสตราจารย์กิตติคุณ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ (emeritus professor) ซึ่งหากผู้อ่านคนใดต้องการทราบรายละเอียดเพิ่มเติม สามารถอ่านได้จากหนังสือพจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ อักษร A-L ฉบับราชบัณฑิตยสถาน.

                                                                                                         พรทิพย์  เดชทิพย์ประภาพ