สถาปนา ๑
คำว่า สถาปนา มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า สฺถาปน (อ่านว่า สะ -ถา-ปะ -นะ). สถาปนา แปลว่า ตั้งขึ้น ก่อตั้งขึ้น มักใช้แก่หน่วยงานราชการหรือองค์การที่สำคัญ ๆ ที่พระมหากษัตริย์โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ตั้งขึ้น หรือตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติของหน่วยงานนั้น ๆ เช่น พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชได้ทรงสถาปนากรุงเทพมหานครขึ้นเป็นราชธานีเมื่อพุทธศักราช ๒๓๒๕. พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยขึ้นเมื่อพุทธศักราช ๒๔๕๙. ราชบัณฑิตยสถานสถาปนาขึ้นเมื่อพุทธศักราช ๒๔๗๖.
เมื่อถึงวันครบรอบการสถาปนา มักเรียกว่า วันสถาปนา หน่วยราชการหรือองค์กรนั้น ๆ มักมีการฉลอง เช่น กระทรวงมหาดไทยจัดงานมอบรางวัลผู้ใหญ่บ้านดีเด่นในวันสถาปนากระทรวงมหาดไทยปีนี้.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.