สนิทสนมคุ้นเคย

          ในบทความเรื่อง “รู้จักมักคุ้น” ได้เกริ่นถึงคำที่เกี่ยวข้องอยู่ในกลุ่มเดียวกันไว้ เช่น คุ้น คุ้นเคย สนิท สนิทสนม เป็นกันเอง จึงขอให้มาดูเรื่องความหมายของคำเหล่านี้ด้วยว่าเกี่ยวข้องกันอย่างไร ซึ่งศึกษาดูได้จากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช ๒๕๔๒ 

          คำว่า คุ้น เป็นคำกริยา มีความหมายว่า “รู้จักชอบพอกันมานาน” เช่น เป็นคนคุ้นกัน นอกจากนี้ยังมีความหมายว่า “เคยผ่านหูหรือผ่านตาบ่อย ๆ” เช่น คุ้นหน้า คุ้นตา คุ้นหู  คำว่า คุ้นเคย เป็นคำกริยา มีความหมายว่า “รู้จักชอบพอสนิทสนมเป็นกันเอง” เช่น พวกเขาทำงานด้วยกันมานาน เลยคุ้นเคยกัน  นอกจากนี้ยังมีความหมายว่า “เคยเห็นเคยทำบ่อย ๆ จนชิน” เช่น เขาเดินในที่มืดได้เพราะคุ้นเคยกับสถานที่แห่งนี้  คำว่า สนิท และ สนิทสนม ในที่นี้จะกล่าวถึงเฉพาะความหมายที่เกี่ยวข้องกับคำว่า “รู้จักมักคุ้น” คือ สนิท ที่มีความหมายว่า “อย่างใกล้ชิด ชิดชอบ” เช่น เพื่อนสนิท คนสนิท เขาสนิทกันมาก ซึ่งคำว่า “สนิท” นี้ทำหน้าที่เป็นคำวิเศษณ์  และคำว่า สนิทสนม เป็นคำกริยา มีความหมายว่า “ชอบพอ คุ้นเคยกันดี” เช่น สองคนนี้สนิทสนมกันมาตั้งแต่เด็ก  คำว่า เป็นกันเอง เป็นคำวิเศษณ์ มีความหมายว่า “มีความสนิทสนมคุ้นเคยกัน”

          หากสังเกตให้ดี คำต่าง ๆ เหล่านี้แสดงระดับที่เพิ่มขึ้นจาก “รู้จัก” เป็น “คุ้น คุ้นเคย”  ต่อจากนั้นก็มีความ “เป็นกันเอง” และ “สนิท สนิทสนม” ตามลำดับ การจะเลือกใช้คำเหล่านี้กับใครจึงมีระดับความแตกต่างซ้อนอยู่ว่า “รู้จัก” เพียงพบเห็นหรือจำได้เท่านั้น หรือรู้จักมักคุ้น หรือเป็นคนคุ้นเคย หรือคนที่สนิทสนมกัน และสิ่งเหล่านี้คือความละเอียดอ่อนของภาษา.

  สุปัญญา  ชมจินดา