สภาพหลังนวสมัย

          อะไรคือ สภาพหลังนวสมัย  ราชบัณฑิตยสถานมีเฉลยค่ะ ศัพท์นี้เป็นศัพท์บัญญัติของคำว่า postmodernity  แต่ถ้าไม่ชอบคำว่า สภาพหลังนวสมัย จะใช้ว่า สภาพหลังสมัยใหม่  ก็ได้ แล้วหมายถึงอะไร พจนานุกรมศัพท์สังคมวิทยา ฉบับราชบัณฑิตยสถาน มีคำตอบ

          postmodernity  เป็นคำที่ใช้แสดงความแตกต่างกับคำว่า ความเป็นสมัยใหม่ (modernity) บ่งบอกถึงภาวการณ์ใหม่ของสังคมอุตสาหกรรมที่ก้าวหน้า ซึ่งมีลักษณะ ๔ ประการ ดังนี้  ๑. มิติด้านสังคม ในยุคอุตสาหกรรมและในระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม ได้ก่อให้เกิดชั้นชนทางสังคม และการขัดแย้งกันอย่างรุนแรงระหว่างชนชั้นต่าง ๆ แต่ในสังคมหลังสมัยใหม่ ชั้นชนทางสังคมลดความสำคัญลง ทั้งนี้เพราะโครงสร้างทางสังคม มีลักษณะแบ่งแยก และมีความสลับซับซ้อน การจำแนกแตกต่างทางสถานะเพศ (gender) ชาติพันธุ์ และอายุ มีบทบาทสำคัญมากยิ่งขึ้น  ๒. มิติด้านวัฒนธรรม บทบาทของปัจจัยต่าง ๆ ทางวัฒนธรรมมีมากขึ้น โดยเฉพาะในกิจการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรม คือ เรื่องรสนิยม เรื่องความดีงาม ความมีศรัทธา ความสุนทรีย์แห่งชีวิตประจำวัน ซึ่งชีวิตมนุษย์เกี่ยวข้องหรือยึดโยงกับเรื่องราวทางศิลปวัฒนธรรมมากยิ่งขึ้น เอกลักษณ์ (identity) ของบุคคลในสภาพหลังสมัยใหม่เป็นเรื่องของการกำหนดขึ้นมาใหม่ ตามที่ตนเองต้องการมากกว่าการเป็นฝ่ายถูกบงการจากขนบธรรมเนียมประเพณี เอกลักษณ์ของแต่ละตัวบุคคล ในสภาพหลังสมัยใหม่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ในช่วงแห่งการดำรงชีวิตและในสภาพการณ์ทางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ ๓. มิติด้านเศรษฐกิจ ระบบเศรษฐกิจเป็นแบบหลังฟอร์ด (post-Fordist) คือเน้นผลิตชิ้นส่วนเฉพาะอย่างตามความต้องการของตลาดมากขึ้น นอกจากนี้ บริษัทในยุคนี้มีลักษณะที่เล็กกว่าเดิม คือ เป็นเพียงสาขาของบริษัทแม่ซึ่งมีการแบ่งอำนาจหรือสาขาย่อย หรือมีการว่าจ้างช่วง (sub-contracting) มากกว่าเดิม  ๔. มิติทางการเมือง ในสังคมสมัยใหม่ รัฐบาลมีขนาดใหญ่ และเป็นรัฐสวัสดิการ โดยรัฐบาลเป็นเจ้าของกิจการสาธารณูปโภค มีการแทรกแซงเพื่อควบคุมเศรษฐกิจเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ ๆ เกิดขึ้น แต่ในสังคมหลังสมัยใหม่ ทิศทางจะเป็นไปในทางตรงข้าม คือ ส่งเสริมเอกชนในการพึ่งตนเอง การแข่งขันและเน้นกิจการที่เกิดขึ้นจากการริเริ่ม และดำเนินการในรูปธุรกิจเอกชน ดังนั้น บริษัทหรือองค์การของรัฐแปรรูปไปเป็นของเอกชน และรัฐจะเข้าไปมีส่วนในการจัดการด้านเศรษฐกิจน้อยลงโดยลำดับ.

         จินดารัตน์  โพธิ์นอก