สมญานาม (๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๑)

     สมญานาม 

          เมื่อเอ่ยถึง  “คาซาโนวา”  ในวงการบันเทิงไทยระยะนี้  เชื่อว่าหลายคนคงจะใจตรงกัน  คือนึกถึงนักแสดงชายรูปหล่อคนหนึ่งที่ตกเป็นข่าวเรื่องความเจ้าชู้อย่างต่อเนื่อง

          คำว่า  “คาซาโนวา”  มาจากชื่อของชายอิตาลีคนหนึ่งที่มีชื่อเต็มว่า  Giovanni  Giacomo Casanova  (ค.ศ.    1725–1798)  เหตุที่ชื่อ  “คาซาโนวา”  ถูกนำมาใช้แทนลักษณะของชายเจ้าชู้นั้น  เนื่องจากตามประวัติที่บันทึกไว้  กล่าวว่า  คาซาโนวามีพฤติกรรมเรื่องชู้สาวอยู่เป็นประจำ  หรือแทบจะตลอดชีวิตของเขาก็ว่าได้    คำว่า  “Casanova”  ในปัจจุบัน กลายเป็นสามานยนามไปแล้ว  ดังจะเห็นได้จากพจนานุกรมศัพท์ทั่วไปแทบทุกเล่มเก็บคำนี้ไว้  ตัวอย่างเช่น  Bloomsbury  English  Dictionary  2004  ให้ความหมายของ  Casanova  ว่า  “a charming seducer of women who moves quickly from one casual relationship to another or who constantly pesters women in his pursuits”   หรือใน Webster’s New  World  College  Dictionary 2001. ให้ความหมายว่า  “a  man who is very fond of women and has many love affairs”

          การใช้คำ  “คาซาโนวา”  เพื่อทำให้มองเห็นภาพหรือทำให้มีความหมายพิเศษเกิดขึ้นนี้  ในทางวรรณกรรมเรียกว่า  ภาพพจน์  (figure  of  speech)  และภาพพจน์แบบนี้มีศัพท์เฉพาะใช้ว่า  antonomasia  บัญญัติศัพท์เป็นภาษาไทยว่า  สมญานาม  พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรม  ฉบับราชบัณฑิตยสถาน  ให้ความหมายศัพท์นี้ว่า

          “ภาพพจน์แบบหนึ่งซึ่งใช้วิสามานยนามแทนสามานยนามหรือในทางกลับกัน  เพื่อแสดงลักษณะ  ชื่อตำแหน่ง  งาน  หรือยศศักดิ์  เช่น  เรียกชายเจ้าชู้ว่า  ‘คาซาโนวา’  หรือ  ‘ขุนแผน’  เรียกผู้เผด็จการทรราชว่า  ‘ฮิตเลอร์’  เรียกคนรูปชั่วตัวดำว่า  ‘จรกา’  หรือเรียกผู้หญิงหลายใจว่า  ‘กากี'”

   แสงจันทร์  แสนสุภา