สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ (๒๐ พฤษภาคม ๒๕๕๒)

          เมื่อเปลี่ยนแผ่นดินใหม่ คำนำพระนามของเจ้านายรัชกาลที่แล้วกับรัชกาลก่อน ๆ มาก็เปลี่ยนไป เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่เสด็จขึ้นครองราชสมบัติ พระองค์ได้มีพระบรมราชโองการให้เปลี่ยนคำนำพระนามพระราชโอรสพระราชธิดาในรัชกาลก่อน ๆ  มา เป็น “สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ” “พระเจ้าบรมวงศ์เธอ” ตามพระเกียรติยศ โดยประกาศ ณ วันเสาร์ที่ ๑๕ กรกฎาคม รัตนโกสินทรศก ๑๓๐ (พุทธศักราช ๒๔๕๔)  คำนำพระนามพระเชษฐภคินี พระอนุชา พระกนิษฐภคินี ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งทรงศักดิ์เป็นเจ้านายชั้นป้าและอาของพระองค์ จึงมีคำนำพระนามที่เปลี่ยนไปซึ่งมีทั้งที่ใช้ว่า “สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ” และ “พระเจ้าบรมวงศ์เธอ”  

          คำนำพระนามเจ้านายคำว่าสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ หมายถึง พระราชโอรสพระราชธิดาในรัชกาลก่อนซึ่งทรงศักดิ์เป็นชั้นลุง ป้า น้า อา ของพระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นพระสกุลยศชั้นเจ้าฟ้า และพระองค์เจ้าทรงกรมชั้นสมเด็จกรมพระ หรือสมเด็จกรมพระยา

          เจ้านายพระองค์ที่มีคำนำพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอและยังมีพระชนมชีพอยู่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวก็คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ซึ่งพระองค์สิ้นพระชนม์ในรัชกาลนี้ และ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ซึ่งพระองค์ทรงได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวและสิ้นพระชนม์ในรัชกาลเดียวกันนี้  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพและสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ สิ้นพระชนม์ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ สิ้นพระชนม์ในรัชกาลปัจจุบัน.

  สุปัญญา  ชมจินดา