สรง-ลงสรง

          สรง แปลว่า อาบน้ำ เป็นคำราชาศัพท์ใช้สำหรับพระเจ้าแผ่นดิน พระราชวงศ์ สิ่งสำคัญทางศาสนา และพระภิกษุ เช่น ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกพระเจ้าแผ่นดินจะสรงพระมุรธาภิเษก. ในวันสงกรานต์ มีประเพณีสรงน้ำพระพุทธรูป พระธาตุ และพระภิกษุ. คำว่า สรง เป็นคำที่รับมาจากภาษาเขมรว่า สฺรง่ (อ่านว่า ซฺร็อง)

          คำว่า สรง ใช้ว่า ลงสรง แปลตรง ๆ ว่า ลงอาบน้ำ เช่น พระรามลงสรงในแม่น้ำและได้พบนางเบญกายแปลงเป็นนางสีดาลอยทวนน้ำมา. คำว่า พระรามลงสรง นำมาใช้เป็นชื่ออาหาร ที่ประกอบด้วย เนื้อวัวหรือเนื้อหมู กับผักบุ้งลวก ราดน้ำปรุงรสที่คล้ายน้ำแกงเผ็ดแต่มีเครื่องเทศบางชนิดเป็นส่วนผสมด้วย. ที่เรียกว่า พระรามลงสรง เพราะมีผักบุ้งสีเขียวเหมือนสีผิวกายของพระราม. นอกจากนั้นคำว่า ลงสรง ยังใช้เรียกชื่อของหวานชนิดหนึ่งด้วย คือ จรกาลงสรง เป็นถั่วดำต้มน้ำตาลใส่กะทิ ถั่วดำเปรียบเป็นจรกาซึ่งมีผิวดำ

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.