สวนพฤกษศาสตร์-สวนรุกขชาติ

          พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้ให้นิยามของ สวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติไว้ ดังนี้

          สวนพฤกษศาสตร์ คือ บริเวณที่ปลูกพรรณไม้มากชนิดทั้งในและต่างประเทศ รวบรวมไว้เป็นหมวดหมู่ มักเขียนป้ายบอกชื่อสามัญและชื่อวิทยาศาสตร์ไว้ด้วย เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาและพักผ่อนหย่อนใจเป็นต้น เช่น สวนพฤกษศาสตร์ที่พุแค จังหวัดสระบุรี ภาษาอังกฤษว่า  botanic garden botanical garden

          ส่วน สวนรุกขชาติ  คือ บริเวณที่ปลูกพรรณไม้นานาชนิด โดยเฉพาะไม้ยืนต้นที่มีค่าทางเศรษฐกิจและไม้ดอกซึ่งมีอยู่ในท้องถิ่น มักเขียนป้ายบอกชื่อสามัญและชื่อวิทยาศาสตร์ไว้ด้วย เพื่อพักผ่อนหย่อนใจ เช่น สวนรุกขชาติที่ห้วยแก้ว จังหวัดเชียงใหม่ ภาษาอังกฤษว่า  arboretum

          สวนทั้ง ๒ แบบ เหมือนกันที่เป็นสวนเพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ ต่างกันที่การเลือกพรรณไม้ปลูก คือ สวนพฤกษศาสตร์ ปลูกเพื่อการอนุรักษ์พรรณไม้ทั้งในและต่างประเทศ มีการจัดหมวดหมู่ตามหลักอนุกรมวิธาน ( taxonomy )เพื่อศึกษาวิจัยการปลูกพรรณไม้ในสวน ส่วนสวนรุกขชาตินั้น ปลูกเฉพาะไม้ยืนต้นขนาดใหญ่และไม้ดอกในท้องถิ่นเท่านั้น

          สำหรับคนกรุงเทพฯ ผู้เขียนแนะนำ สวนหลวง ร. ๙  ถนนเฉลิมพระเกียรติ ร. ๙ เขตประเวศนี่เอง เป็นสวนสาธารณะที่มีสวนพฤกษศาสตร์ ลองไปเที่ยวชมความงามกันดูได้นะคะ

          พจนานุกรมฯ ยังเก็บคำอื่นในความหมายของ สวน นี้ไว้ เช่น สวนป่า ภาษาอังกฤษว่า  forest garden   คือ บริเวณที่ปลูกพรรณไม้ทดแทนป่าที่ถูกทำลาย มักเป็นไม้ที่มีค่าทางเศรษฐกิจ อาจปลูกไม้ชนิดเดียวหรือหลายชนิดรวมกันก็ได้ เพื่อใช้ไม้ทำเครื่องเรือน เยื่อกระดาษ หรืออนุรักษ์พรรณไม้ที่ใกล้จะสูญพันธุ์ เป็นต้น เช่น สวนป่าสัก สวนป่าไม้ยาง สวนไม้ใบที่ปลูกไว้ในบริเวณบ้าน มักเป็นพรรณไม้ที่มีค่า เช่น เฟิน ว่าน สวนสมุนไพร คือบริเวณที่ปลูกพืชที่ใช้เป็นสมุนไพร  ส่วน สวนหย่อม คือสวนไม้ประดับขนาดเล็ก จัดในเนื้อที่จำกัดค่ะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ