สะเทินน้ำสะเทินบกกับเลื้อยคลาน

          วันก่อนได้นำเสนอข้อสังเกตและลักษณะเฉพาะของแมงกับแมลงเพื่อช่วยให้เข้าใจและจำได้ง่ายไปแล้ว  ยังมีสัตว์อีกประเภทหนึ่งที่คนทั่วไปมักจะสับสนและอาจแยกประเภทผิดได้ คือสัตว์ประเภทสะเทินน้ำสะเทินบกกับสัตว์ประเภทเลื้อยคลาน  พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ อธิบายไว้ว่า

          สะเทินนํ้าสะเทินบก คือ ชื่อเรียกสัตว์จําพวกที่อยู่ได้ทั้งในนํ้าและบนบก เช่น กบ คางคก อึ่งอ่าง 

          กบ คือ ชื่อสัตว์สี่เท้าสะเทินนํ้าสะเทินบกในวงศ์ Ranidae ไม่มีหาง ตีนแบนมีหนังติดเป็นพืด กระโดดได้ไกล ว่ายนํ้าดํานํ้าได้เร็ว มักวางไข่ในนํ้า เมื่อยังเป็นตัวอ่อนจะมีหาง อยู่ในนํ้าเรียกว่า ลูกอ๊อด ภายหลังจึงงอกขา หางหดหายไป แล้วขึ้นอาศัยบนบก หน้าแล้งอยู่แต่ในรู ไม่ออกหาอาหารชั่วคราว เรียกว่า กบจําศีล มีหลายชนิด เช่น กบนา

          คางคก คือ ชื่อสัตว์สี่เท้าสะเทินนํ้าสะเทินบกในวงศ์ Bufonidae รูปร่างคล้ายกบ ผิวหนังเป็นตุ่มขรุขระ เคลื่อนที่โดยการย่างเดินและกระโดดหย่ง ๆ ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น คางคกบ้าน คางคกป่า

          เลื้อยคลาน  คือ ชื่อเรียกสัตว์เลือดเย็นจําพวกที่ผิวหนังมีเกล็ดปกคลุม หายใจด้วยปอดอย่างจิ้งจก จิ้งเหลน จระเข้ เต่า งู ส่วนมากวางไข่ หลายชนิดออกลูกเป็นตัว ลูกอ่อนมีลักษณะอย่างพ่อแม่ เดิมเรียกว่า สัตว์เสือกคลาน

          จระเข้ [จอระ-] คือ ชื่อสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ในวงศ์ Crocodylidae อาศัยบริเวณป่าริมนํ้า หนังเป็นเกล็ดแข็ง ปากยาวและปลายปากนูนสูงขึ้นเป็นช่องเปิดของรูจมูก เรียกว่า ก้อนขี้หมา หางแบนยาวใช้โบกว่ายนํ้า มักหากินในนํ้า

          เต่า คือ ชื่อสัตว์เลื้อยคลานในอันดับ Chelonia ตัวมีกระดองหุ้ม มีหลายชนิดและหลายวงศ์ ที่อยู่บนบก เช่น เต่าแขนง ที่อยู่ในนํ้าจืด เช่น เต่านา ที่อยู่ในทะเล เช่น เต่ากระ บางชนิดกระดองอ่อน เช่น ตะพาบ

          งู คือ ชื่อสัตว์เลื้อยคลานในอันดับ Squamata อันดับย่อย Serpentes ลําตัวเรียวยาว มีเกล็ด ไม่มีขา

        ดังนั้น วิธีแยกประเภทให้จำง่าย ๆ ก็คือ  สะเทินน้ำสะเทินบกเป็น สัตว์พวกที่ครึ่งชีวิตต้องอยู่ในน้ำอีกครึ่งชีวิตอยู่บนบก ซึ่งก็คือสัตว์จำพวกกบ ส่วนเลื้อยคลานเป็น สัตว์พวกที่เคลื่อนไหวในลักษณะท่าทางที่ต้องเลื้อยหรือต้องคลาน นั่นเอง.

       กนกวรรณ  ทองตะโก