สังเวชนียสถาน (๑๘ ตุลาคม ๒๕๕๓)

          “สังเวชนียสถาน” พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายว่า เป็นสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาอันเนื่องกับเหตุการณ์ที่สำคัญ ๆ ในชีวิตของพระพุทธเจ้า ได้แก่ ที่ประสูติ ที่ตรัสรู้ ที่ใช้แสดงปฐมเทศนา และที่เสด็จดับขันธปรินิพพาน ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแนะนำให้พุทธศาสนิกชนไปนมัสการเพื่อจะได้เกิดความสังเวช คือ รู้สึกสลดใจและระลึกถึงว่าแม้แต่พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีพระมหากรุณาต่อชาวโลก และได้เสด็จออกประกาศพระศาสนาเพื่อประโยชน์สุขของชาวโลกก็ยังหนีความตายไม่พ้น  เป็นการเตือนสติพุทธศาสนิกชนไม่ให้ตั้งอยู่ในความประมาท เพื่อจะได้บำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์ทั้งต่อตัวเอง และต่อชาวโลกต่อไป

          สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่มที่ ๒๗ อธิบายเพิ่มเติมไว้ว่า สถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนา อันเนื่องกับเหตุการณ์ที่สำคัญ ๆ ในชีวิตพระพุทธเจ้า มี ๔ แห่ง คือ ๑. สถานที่ที่พระพุทธเจ้าประสูติ คือ สวนลุมพินี ปัจจุบันบางทีเรียกว่า รุมมินเด (Rummindei) ในประเทศเนปาล  ๒. สถานที่ที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ คือ โคนต้นพระศรีมหาโพธิ ปัจจุบันคือ พุทธคยา (Bussha Gaya) ในประเทศอินเดีย  ๓. สถานที่ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา คือ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี ปัจจุบันคือ สารนาถ (Saranath) ในประเทศอินเดีย  ๔. สถานที่ที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน คือ ป่าสาลวัน เมืองกุสินารา ปัจจุบันคือ เมืองกาเซีย (Kasia) ในประเทศอินเดีย

          นอกจากนี้ สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ยังอ้างถึงข้อความในพจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม ของพระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) ซึ่งได้ให้บทนิยามว่า สังเวชนียสถาน เป็นสถานที่ตั้งแห่งความสังเวช สถานที่เนื่องด้วยพุทธประวัติ ซึ่งพุทธศาสนิกชนควรไปดูเพื่อเป็นเครื่องเตือนใจให้เกิดความไม่ประมาท จะได้เร่งขวนขวายประกอบกุศลกรรม และสำหรับผู้ศรัทธาจะได้จาริกไปชมเพื่อเพิ่มพูนปสาทะ กระทำสักการบูชา อันจะนำให้เข้าถึงสุคติโลกสวรรค์.

        อิสริยา เลาหตีรานนท์