สาธยาย
สาธยาย แปลว่า การท่อง การสวด การทบทวน. มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า สฺวาธฺยาย (อ่านว่า สะ -วา-ทะ -ยา-ยะ) ไทยรับคำ สฺวาธฺยาย มาใช้เป็น ๒ คำ คือ สังวัธยาย กับ สาธยาย. สังวัธยาย (อ่านว่า สัง-วัด-ทะ -ยาย) แปลว่า ท่องบ่น อ่านดัง ๆ เพื่อให้จำได้ สวดท่องให้จำได้. ส่วน สาธยาย มีความหมายเหมือน สังวัธยาย แต่ใช้มากกว่า เช่น สาธยายมนต์ หมายถึง สวดมนต์. สาธยายพระไตรปิฎก หมายถึง นำคำสอนในพระไตรปิฎกมาสวดปากเปล่า แต่ในหลักปฏิบัติ ผู้สวดจะต้องสวดโดยการอ่านพระไตรปิฎก ตั้งแต่เล่มแรกจนจบเล่มสุดท้าย หรือโดยให้ผู้รู้อธิบายชี้แจงสาระธรรมในพระไตรปิฎกให้คนทั่วไปได้ฟัง เพื่อนำไปใช้เป็นหลักปฏิบัติในชีวิตต่อไป
นอกจากนี้คำว่า สาธยาย ยังใช้ในภาษาพูด มีความหมายว่า อธิบายชี้แจงรายละเอียดหรือพูดขยายความเพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจชัดเจน เช่น ถ้าพูดถึงเรื่องที่เขาเกิดอุบัติเหตุรถคว่ำขึ้นมาเมื่อไร เขาก็จะสาธยายอยู่นั่นแล้ว ไม่รู้จักจบเสียที. มีเรื่องอะไรก็รีบเล่ามา พูดแต่ใจความสำคัญนะ ไม่ต้องสาธยายมาก.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.