สารพัดหัว (๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๑)

          หัว ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ มี ๓ ความหมายคือ ความหมายที่ ๑  เป็นคำนาม หมายถึง  ส่วนบนสุดของร่างกายของคนหรือสัตว์; ส่วนของพืชพันธุ์บางอย่างตอนที่อยู่ใต้ดิน เช่น หัวหอม หัวผักกาด ส่วนที่อยู่ใต้ดินของพืชบางชนิด เป็นที่เกิดต้นอ่อน; ส่วนเริ่มต้นที่เป็นวงของตัวหนังสือ; ส่วนแห่งสิ่งของบางอย่างที่อยู่ข้างหน้า หรือข้างต้น หรือแรกเริ่ม เรียกว่า หัวของสิ่งนั้น ๆ เช่น หัวเรือ หัวถนน หัวที; ช่วงแรกเริ่มของเวลา เช่น หัวปี หัววัน หัวคํ่า หัวดึก; ส่วนแห่งสิ่งของที่เป็นยอด เช่น หัวฝี ส่วนแห่งสิ่งของที่ยื่นเด่นออกไป เช่น หัวแหลม หัวสะพาน; ในการเล่นปั่นแปะหรือโยนหัวโยนก้อย เรียกสมมุติด้านหนึ่งของเงินปลีกว่า ด้านหัว คู่กับ ด้านก้อย; ส่วนที่ตรงข้ามกับหางหรือท้าย เช่น หัวแถวหางแถว หัวเรือ ส่วนที่ตรงข้ามกับ ก้น ในความว่า หัวหวานก้นเปรี้ยว; ส่วนที่เป็นแก่นสาร เช่น หัวยา หัวเหล้า ความหมายที่ ๒ เป็นคำนาม หมายถึง สติปัญญา ความสามารถพิเศษ ความคิดริเริ่ม เช่น เด็กคนนี้มีหัวทางดนตรี; ผู้ที่มีความคิดหนักไปทางใดทางหนึ่ง เช่น หัวกฎหมาย; ปัญญา ความคิด เช่น หัวดี หัวไว ส่วนความหมายที่ ๓  เป็นคำกริยา หมายถึง เปล่งเสียงแสดงความขบขัน ดีใจ ชอบใจ หัวเราะ หรือ หัวร่อ ก็ว่า หรืออาจใช้ว่า หวัว หวัวเราะ หรือ หวัวร่อ ก็มี นอกจากนี้ยังมีสำนวนเกี่ยวกับหัวที่เป็นคำวิเศษณ์อีก เช่น หัวกระไดไม่แห้ง  หมายถึง มีแขกมาเยี่ยมเยือนอยู่เสมอ  (มักใช้หมายถึงบ้านที่มีลูกสาวสวยหรือบ้านผู้มีอํานาจวาสนา)  หัวชนกำแพง หัวชนฝา  หมายถึง มีลักษณะที่สู้ไม่ยอมถอย หัวเด็ดตีนขาด  หมายถึง  คำพูดแสดงการยืนยันอย่างเด็ดเดี่ยว แม้จะตายก็ไม่ยอมเปลี่ยนใจ เช่น หัวเด็ดตีนขาดก็ไม่ยอมย้าย หัวเด็ดตีนขาดก็จะอยู่ที่นี่  หัวไม่วางหางไม่เว้น  หมายถึง  รวบหมดทั้งหัวทั้งหาง; อาการที่ทำงานอยู่ตลอดเวลาโดยไม่มีเวลาหยุดพัก เช่น เขาทำงานหัวไม่วางหางไม่เว้น เขาถูกใช้งานจนหัวไม่วางหางไม่เว้น หัวมังกุท้ายมังกร  หมายถึง ไม่เข้ากัน ไม่กลมกลืนกัน มีหลายแบบหลายอย่างปนกัน  ส่วน หัวล้านนอกครู เป็นคำนาม  หมายถึง ผู้ที่ปฏิบัติผิดแผกไปจากคำสั่งสอนของครูบาอาจารย์หรือแบบแผนที่นิยมกันมา.

   จินดารัตน์  โพธิ์นอก