สีดำ

          สีดำเป็นหนึ่งในสีหลักของสีเบญจรงค์หรือสีแม่ธาตุซึ่งมีอยู่ ๕ สี คือ สีแดง สีเหลือง สีคราม สีขาว และสีดำ  พจนานุกรมศัพท์ศิลปกรรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน กล่าวถึงสีดำที่ใช้ในงานศิลปกรรม ซึ่งมีทั้งที่เป็นสีฝุ่น สีน้ำ สีน้ำมัน และที่เป็นอย่างอื่น  สีดำได้จากวัสดุทางธรรมชาติหลายชนิด เช่น

          สีดำเขม่าได้จากเขม่าควันไฟ  การทำสีดำเขม่านิยมใช้เขม่าจากการเผาน้ำมันยาง  สีชนิดนี้มีเนื้อเบา เมื่อต้องการใช้จะผสมกับกาว แต่เนื่องจากเป็นสีที่ได้จากเขม่าของน้ำมันสีจึงลอยตัวผสมเข้ากันกับกาวยาก ต้องเติมแอลกอฮอล์ลงไปเล็กน้อยจึงจะผสมเข้ากันได้ดี  สีดำเขม่าจากน้ำมันยางเป็นสีที่มีคุณภาพดี  สีชนิดนี้ผู้ผลิตจะห่อไว้ในกระดาษบางแผ่นเล็ก ๆ เรียกว่า “เขม่าแหนบ”

          สีดำถ่านได้จากถ่านกระดูกสัตว์หรือถ่านกะลามะพร้าวนำมาบดให้ละเอียดเป็นฝุ่น  สีดำชนิดนี้มีเนื้อสีแข็งและคงทน  สีดำถ่านที่มีคุณภาพดีที่สุดคือสีดำถ่านจากถ่านเศษงาช้าง  นอกจากนี้สีดำถ่านของต่างประเทศยังได้จากผงถ่านของเถาต้นองุ่นหรือเปลือกเมล็ดลูกพีช

          สีดำถ่านไม้กระดังงามีคุณสมบัติพิเศษคือเป็นแท่งมีน้ำหนักเบา  หากเหลาปลายให้แหลมนำมาใช้เขียนได้ เหมาะที่จะใช้สำหรับการร่างภาพโดยเฉพาะ เนื่องจากเมื่อร่างผิดสามารถใช้ผ้าปัดออกได้โดยไม่เปรอะเปื้อน

          สีดินดำได้จากดินธรรมชาติ เป็นสีที่เกิดจากดินซึ่งมีส่วนผสมของคาร์บอเนตของแคลเซียม เหล็ก และแมงกานีส  มีเนื้อหยาบ แต่มีสีที่คงทน

          นอกจากสีดำต่าง ๆ ดังที่กล่าวมาแล้ว  ยังมีสีดำอื่น ๆ ที่ใช้ในจิตรกรรมประเพณีอีก เช่น สีนิล สีน้ำรัก สีหมึก สีมอหมึก สีเทา ฯลฯ  สีดำจากหมึกจีนที่นำมาใช้เขียนตัวอักษร หนังสือสมุดไทย หรือสมุดข่อย เป็นต้น  และสีดำที่ใช้สำหรับย้อมผ้าให้มีสีดำได้จากการตำลูกมะเกลือดิบผสมน้ำ ไม่นำมาใช้ในการเขียนภาพ  สีดำนี้เมื่อใช้เจือกับสีอื่นจะทำให้ได้สีที่มีความทึบหม่น เรียกสีที่เจือสีดำนี้ว่า สีมอ เช่น สีมอแดง สีมอคราม

   พัชนะ  บุญประดิษฐ์