สีเหลือง-คราม (๔ พฤษภาคม ๒๕๕๓)

          สีเหลืองเป็นสีสีหนึ่งในแม่สีที่ใช้ในงานศิลปะสากล และในงานศิลปกรรมไทยสีเหลืองก็เป็นหนึ่งในสีหลักของสีเบญจรงค์หรือสีแม่ธาตุ ซึ่งมีอยู่ ๕ สี คือ สีแดง สีเหลือง สีคราม สีขาว และสีดำ ที่เรียกเช่นนั้นเนื่องจากสีแม่ธาตุเป็นสีที่ได้จากวัตถุทางธรรมชาติ พจนานุกรมศัพท์ศิลปกรรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ยกตัวอย่างสีเหลืองที่ใช้ในงานศิลปกรรมไทยซึ่งได้จากธรรมชาติไว้ดังนี้

          หรดาลได้จากแร่ มีลักษณะเป็นผลึก เมื่อนำมาบดให้เป็นผงละเอียดจะมีสีเหลือง ใช้ในการเขียนลายรดน้ำ และใช้เขียนในสมุดดำ เป็นต้น

          รงได้จากยางของต้นรงที่นำมาตากให้แห้ง เมื่อต้องการใช้จะใช้พู่กันจุ่มน้ำขยี้หรือปัดไปมากับก้อนรงจนได้สีที่มีสีเหลือง  หากผสมผงบรอนซ์ทองจะให้สีเหลืองทอง มักใช้ในงานลงรักปิดทอง เขียนลายรดน้ำ เพื่อให้สีเหลืองของรงหนุนทองให้สุกใส

          ดินเหลืองได้จากการนำดินเหลืองมาผสมน้ำ กรองจนได้แต่เนื้อดินบริสุทธิ์สีเหลือง ตากให้แห้ง แล้วบดให้ละเอียดเป็นฝุ่น ใช้ในงานจิตรกรรมฝาผนัง เป็นต้น

          สีที่เป็นสีหลักในสีแม่ธาตุอีกสีหนึ่งคือสีคราม เป็นสีที่ได้จากธรรมชาติเช่นกันคือได้จากต้นคราม  สีครามมีทั้งที่เป็นชนิดผงและชนิดก้อน ใช้เขียนระบายภาพจิตรกรรมและใช้ย้อมเส้นใยในงานถักทอ  ในงานเครื่องเคลือบดินเผา สีครามที่นำมาใช้ได้จากสนิมของแร่โคบอลต์  ส่วนสีซึ่งเป็นสีเบญจรงค์และใช้ในงานจิตรกรรมไทยเช่นกัน คือ สีเขียว เช่น เขียวตะพุ่นมีสีเขียวเข้มเจือดำ  เขียวตังแชมีสีเขียวอมฟ้า  เขียวใบแคมีสีเขียวอมเหลือง 

          นอกจากนี้ในงานเครื่องถ้วยเบญจรงค์ซึ่งมีอยู่ ๕ สีเช่นกันอาจใช้ได้ทั้งสีครามหรือสีเขียว  ส่วนเขียวไข่กาซึ่งมีสีเขียวหม่น มิได้เป็นเพียงสี แต่ยังเป็นคำที่ใช้เรียกเครื่องเคลือบดินเผาที่เคลือบด้วยเถ้าไม้ผสมดิน ที่ใช้อุณหภูมิในการเคลือบสูงกว่า ๑๒๐๐ องศาเซลเซียส อย่างที่เรียกกันว่า เคลือบขี้เถ้า เครื่องเคลือบสีเขียวไข่กานี้มีสีเพี้ยนแตกต่างกันไปตามชนิดของไม้ที่นำมาใช้ทำขี้เถ้าด้วย เช่น ถ้าสีเขียวคล้ำคล้ายเขียวมะกอกได้จากไม้เนื้อแข็งเช่นต้นก่อ สีเขียวอมฟ้าได้จากไม้เนื้ออ่อนเช่นต้นโพ

   พัชนะ  บุญประดิษฐ์