หนังสือนำเที่ยว

          หนังสือประเภทหนึ่งที่เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวซึ่งใช้เป็นคู่มือสำคัญระหว่างการเดินทางท่องเที่ยว คือ หนังสือนำเที่ยว (guidebook)

          คำว่า guidebook พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน บัญญัติว่า หนังสือนำเที่ยว เป็นหนังสือที่เขียนขึ้นเพื่อช่วยนักท่องเที่ยว หนังสือนำเที่ยวมีตั้งแต่ที่เขียนอย่างไม่ประณีตไปจนถึงที่ใช้ภาษาได้สละสลวย  ในสมัยกลาง มีหนังสือนำเที่ยวและเรื่องทำนองฟื้นความทรงจำที่มักจะมีคุณค่าทางวรรณคดีอยู่มาก จนกระทั่งเมื่อเกิดความนิยมเดินทางเพื่อความเพลิดเพลินและการพักผ่อน แต่หนังสือเพื่อนำเที่ยวที่เขียนขึ้นอย่างแท้จริงก็ยังมีไม่มากนัก  ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗ การท่องเที่ยวต่างแดนในยุโรปหรือแกรนด์ทัวร์ (Grand Tour) เป็นเหตุให้นักเขียนหลายคนเขียนหนังสือนำเที่ยวยุโรปอย่างละเอียด ยิ่งมีผู้นิยมแกรนด์ทัวร์มากขึ้น หนังสือนำเที่ยวก็ทวีจำนวนขึ้น และในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ ก็มีเป็นจำนวนมาก อันที่จริงหนังสือนำเที่ยวที่ดีที่สุดซึ่งเด่นในการให้ความรู้ ในด้านลีลาการเขียน และในด้านความน่าอ่านก็อาจจัดเป็นวรรณกรรมได้เช่นกัน

          หนังสืออีกประเภทหนึ่งที่น่าสนใจและมีเนื้อหาเรื่องการท่องเที่ยวเช่นกันคือ travel book ซึ่งพจนานุกรมศัพท์วรรณกรรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน บัญญัติว่า หนังสือท่องเที่ยว เป็นหนังสือที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการเดินทางท่องเที่ยวซึ่งนับเป็นวรรณกรรมประเภทหนึ่ง แต่ได้ถูกละเลยมาเป็นเวลานาน  ผู้เขียนหนังสือประเภทนี้มีทั้งนักเขียนอาชีพที่มีชื่อเสียงและนักเขียนสมัครเล่นซึ่งส่วนมากเป็นนักการทูต นักวิชาการ นักสอนศาสนา นักแสวงโชค แพทย์ นักสำรวจ และนักเดินเรือ  วรรณกรรมของไทยที่จัดว่าเป็นหนังสือท่องเที่ยว เช่น จดหมายเหตุทูตไทยไปฝรั่งเศส ของเจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) นิราศกวางตุ้ง ของพระยามหานุภาพ จดหมายเหตุราชทูตไปอังกฤษ นิราศลอนดอน ของหม่อมราโชทัย ไกลบ้าน พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว.

        อิสริยา เลาหตีรานนท์