หน้าทับ

          หน้าทับ คือเสียงตีเครื่องดนตรีที่ขึงด้วยหนัง เช่น ตะโพน กลองแขก ที่เลียนเสียงมาจากทับ (โทน) หน้าทับมีบัญญัติเป็นแบบแผนสำหรับตีประจำทำนองเพลงต่าง ๆ ใช้บอกสัดส่วนและประโยคของเพลงนั้น ๆ ส่วนเสียงตีเครื่องหนังซึ่งไม่ได้เลียนเสียงจากทับ เช่น กลองทัด กลองมะริกัน จะเรียกว่า ไม้กลอง ซึ่งเป็นวิธีการตีกลองทัดตามแบบแผนที่บัญญัติไว้เช่นเดียวกัน 

          หน้าทับแบ่งออกเป็น

          ๑. หน้าทับสามัญใช้กับเพลงต่าง ๆ มี ๒ อย่างคือ หน้าทับสองไม้มีทำนองจังหวะหน้าทับค่อนข้างสั้นเพื่อสะดวกและเหมาะสมกับทำนองเพลงที่มีประโยคสั้น ๆ มีทำนองพลิกแพลง หรือมีกำหนดความยาวไม่แน่นอน และหน้าทับปรบไก่ซึ่งมีทำนองจังหวะหน้าทับค่อนข้างยาว คือทุกอัตรามีความยาวเป็น ๒ เท่าของหน้าทับสองไม้ ใช้กับเพลงที่มีทำนองดำเนินประโยควรรคตอนเป็นระเบียบ
          ๒. หน้าทับภาษาใช้กับเพลงภาษาต่าง ๆ เช่น หน้าทับเขมร หน้าทับแขก หน้าทับสดายง
          ๓. หน้าทับเฉพาะประเภทใช้กำหนดว่าต้องบรรเลงเฉพาะประเภทเพลงนั้น ๆ เช่น หน้าทับตระ หน้าทับสมิงทอง หน้าทับลงสรง
          ๔. หน้าทับเฉพาะเพลงใช้บรรเลงเฉพาะกับเพลงนั้น ๆ เท่านั้น เช่น หน้าทับเพลงสาธุการ 

          ผู้บรรเลงหน้าทับต้องตีกำกับจังหวะให้ถูกต้องกับประโยคเพลงและต้องตีให้กลมกลืนกับทำนองเพลงร้องหรือดนตรี  ในการขับร้องและบรรเลงดนตรี ผู้ขับร้องและผู้บรรเลงต้องยึดหน้าทับเป็นสำคัญ ถ้าขับร้องหรือบรรเลงไม่ตรงกับหน้าทับถือว่าเพลงนั้นผิด เพราะขาดหรือเกิน หน้าทับจึงเป็นเสมือนผู้กำกับสำคัญของการขับร้องและบรรเลงดนตรี

  พัชนะ  บุญประดิษฐ์