อย่าไปถือเขาเลย

          ถ้าเราเป็นคนที่ใช้ภาษาไทยมาตั้งแต่เกิด ก็คงจะเข้าใจได้ว่าข้อความข้างบนนั้นหมายถึง อย่าไปโกรธเคืองเขาเลย   แต่บางคนอาจจะคิดไปอีกทางได้ว่า  จะถือไว้ทำไมให้หนักเปล่า ๆ  ก็เป็นเสน่ห์ของภาษาไทยอย่างหนึ่ง  ที่คำเดียวกัน เขียนก็เหมือนกัน อ่านก็เหมือนกัน แต่มีความหมายได้มากกว่า ๑ ความหมาย  วันนี้เราลองมาเรียนรู้กันดีไหมคะว่า ถือ มีความหมายว่าอะไรบ้าง

          ถือ ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  เป็นคำกริยา หมายถึง ๑. เอาไว้ในมือ จับยึดไว้ เช่น ถือมีด ถือปืน ถือหนังสือ   ๒. ทรงไว้ ดํารงไว้  หรือเอาไว้ในใจ เช่น ถือศีล ถือศักดินา  ๓. ยึดเอาว่า นับเอาว่า เช่น ถือเป็นญาติกัน ถือเราถือเขา ถือพวก ถือโทษ  ๔. เชื่อมั่นว่าเป็นมงคลหรืออัปมงคล เช่น ถือไม่ให้ใครจับหัว ถือไม่ลอดใต้ถุน  ๕. นับถือ เช่น ถือศาสนา 

          เมื่อคำว่า ถือ ใช้ประกอบกับคำอื่น ๆ ก็จะมีความหมายแตกต่างกันไป เช่น  ถือโกรธ  หมายถึง คุมแค้น ผูกใจโกรธ  ถือดี  หมายถึง ทะนงตัว อวดดี สําคัญว่ามีดีในตน (มักเป็นไปในเชิงก้าวร้าวคนอื่นเป็นต้น)  ถือตัว  หมายถึง ไว้ตัวไม่ยอมลดตัวเพราะหยิ่งในศักดิ์หรือฐานะของตนเป็นต้น  ถือท้าย  หมายถึง ทําหน้าที่บังคับเรือให้แล่นไปตามทิศทาง โดยปริยายหมายความว่า เข้าข้าง เช่น ถือท้ายเด็ก  หรือหมายถึง ควบคุม เช่น ถือท้ายรัฐนาวา  ถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา  หมายถึง ดื่มนํ้าสาบานถวายพระเจ้าแผ่นดิน เรียกสั้น ๆ ว่า ถือนํ้า  ถือบังเหียน  หมายถึง มีอํานาจบังคับให้เป็นไปตามต้องการ  ถือว่า  หมายถึง จัดว่า นัยว่า ยอมรับว่า; ถือตัวว่า  ถือวิสาสะ หมายถึง ถือว่าสนิทสนมเป็นกันเอง เช่น ถือวิสาสะหยิบหนังสือเพื่อนไปโดยไม่บอก ถือสา  หมายถึง ยึดเอาเป็นเรื่องเป็นราว ถือเอาเป็นโทษ (มักใช้ในทางปฏิเสธ) เช่น เรื่องเล็กน้อยไม่ควรถือสา  ถือหาง  หมายถึง เข้าทางฝ่ายที่ตนพอใจ (มาจากภาษาชนไก่ ยึดเอาไก่ตัวใดตัวหนึ่งในการต่อรอง).

จินดารัตน์   โพธิ์นอก