อะไรไม่เอาถ่าน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายของ ถ่าน ไว้ว่า ไม้ที่เผาแล้วจนสุกมีสีดำ โดยมากใช้เป็นเชื้อเพลิง ถ่านที่เรานำมาใช้ประโยชน์มีอยู่หลายชนิด ที่รู้จักกันดี เช่น ถ่านหิน คือ ถ่านธรรมชาติที่มีลักษณะแข็งอย่างหิน เกิดจากการแปรสภาพของพืชและต้นไม้ที่ทับถมกันมาเป็นเวลานานมาก ถ่านโค้ก คือ กากที่เหลือหลังจากนำถ่านหินไปกลั่นทำลายแล้ว ประกอบด้วยคาร์บอนประมาณร้อยละ ๘๐–๙๐ถ่านที่ไม่ใช่ไม้ แต่ใช้เป็นเชื้อเพลิงได้ก็มี เช่น ถ่านไฟแช็ก คือ โลหะเจือประเภทไพโรฟอริก เป็นสารแข็ง ลักษณะเป็นแท่งกลมสั้น เมื่อครูดกับจักรโลหะจะเกิดประกายไฟ ถ่านไฟฉาย คือ เซลล์ไฟฟ้าชนิดปฐมภูมิ มีรูปทรงกระบอกขนาดเล็ก ภายในบรรจุผงคาร์บอน แมงกานีสไดออกไซด์ ซิงก์คลอไรด์ แอมโมเนียมคลอไรด์ ซึ่งผสมน้ำให้มีลักษณะคล้ายแป้งเปียกหุ้มอยู่รอบแท่งคาร์บอนซึ่งเป็นขั้วบวก ภายนอกหุ้มด้วยกระบอกสังกะสีซึ่งเป็นขั้วลบ ตรงปากของกระบอกสังกะสีมีครั่งหุ้มปิดไว้ เหลือแต่หมวกโลหะที่ครอบแท่งคาร์บอนเท่านั้นที่โผล่พ้นพื้นครั่งขึ้นมา ทั้ง ๆ ที่ถ่านมีประโยชน์ แต่คนบางคนก็ยังไม่เอาถ่าน คำว่า ไม่เอาถ่าน เป็นสำนวน มีความหมายว่า ไม่สนใจการงาน เหลวไหล ไม่รักดี เช่น เด็กคนนี้ไม่เอาถ่าน เอาแต่เที่ยวเตร่ คบเพื่อนเกเร พ่อแม่ส่งเสียให้เรียนก็ไม่สนใจเรียน นอกจากคนแล้วยังมีอะไรอีกที่ไม่เอาถ่าน หนังสือ รู้ รัก ภาษาไทย เล่ม ๔ มีอธิบายดังนี้บางคนสันนิษฐานว่า สิ่งที่ไม่เอาถ่านคือเหล็ก ในการถลุงเหล็กใช้ถ่านเป็นเชื้อเพลิง ถ่านจะปล่อยคาร์บอนออกมาในเตาเผาและเข้าไปผสมอยู่ในเนื้อเหล็ก เหล็กที่มีคาร์บอนหรือถ่านเข้าไปปนอยู่ในเนื้อในปริมาณที่เหมาะสมหลังจากการถลุง เป็นเหล็กที่มีคุณภาพดี ส่วนเหล็กที่ไม่มีถ่านผสมอยู่ด้วย เป็นเหล็กคุณภาพต่ำกว่า เป็นเหล็กไม่เอาถ่าน บางคนสันนิษฐานว่า สิ่งที่ไม่เอาถ่านคือแร่ที่เอามาถลุงให้กลายเป็นทอง แร่บางอย่างถลุงยาก ใช้ถ่านเผาเท่าไรก็ไม่ละลาย เรียกว่า ไม่เอาถ่าน.อารยา ถิรมงคลจิต |