อักษรตัวเดียวแทนคำ (๑ มีนาคม ๒๕๕๖)

          อักษร ณ ที่อยู่หน้าคำบ่งสถานที่ เช่น ณ โรงละครแห่งชาติ ณ ห้องประชุมราชบัณฑิตยสถาน นั้น มีบางคนสงสัยว่า หลัง ณ ต้องมีเครื่องหมายมหัพภาค (.) หรือไม่ คำตอบก็คือ ไม่ต้องมีเนื่องจาก ณ ในที่นี้ไม่ได้เป็นอักษรย่อ แต่เป็นคำที่เรียกว่า บุรพบท หรือ บุพบท พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ อธิบายว่า บุรพบท หรือ บุพบท เป็นคำชนิดหนึ่งในไวยากรณ์ ทำหน้าที่เชื่อมคำต่อคำ อยู่หน้านาม สรรพนาม หรือกริยา มีคำว่า ด้วย โดย ใน เป็นต้น เช่น เขียนด้วยดินสอ หนังสือของฉัน กินเพื่ออยู่

          พจนานุกรมฯ อธิบายว่า ณ ความหมายแรก เป็นพยัญชนะตัวที่ ๑๙ นับเป็นพวกอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กนในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น คุณ บัณฑิต ส่วนความหมายที่ ๒ ณ [อ่านว่า นะ] แปลว่า ใน ที่ เป็นคำบ่งเวลาหรือสถานที่ว่าตรงนั้นตรงนี้ ถ้าใช้นำหน้าสกุล หมายความว่า แห่ง เช่น ณ อยุธยา ณ ระนอง

          นอกจากอักษร ณ แล้ว ยังมีอักษรอีก ๒ ตัว ที่ใช้แทนคำ นั่นก็คือ ธ กับ บ อักษร ธ เป็นพยัญชนะตัวที่ ๒๔ นับเป็นพวกอักษรต่ำ และใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น สุเมธ มคธ ส่วน ธ [อ่านว่า ทะ] ที่ใช้แทนคำ เป็นคำสรรพนามบุรุษที่ ๓ ซึ่งใช้ในบทร้อยกรอง แปลว่า ท่าน เธอ เช่น ธ ประสงค์ใด จงสฤษดิ์ดัง หวังวรหฤทัย อักษร บ เป็นพยัญชนะตัวที่ ๒๖ นับเป็นพวกอักษรกลาง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กบ ส่วน บ [อ่านว่า บอ ] หรือ บ่ [อ่านว่า บ่อ] เป็นคำวิเศษณ์ แปลว่า ไม่ มักใช้ในหนังสือเก่าหรือกวีนิพนธ์ หรือบางท้องถิ่น

          อนึ่ง มีอักษรอีก ๒ ตัว ที่ใช้แทนคำได้เช่นกัน แต่อักษร ๒ ตัวนี้จะประกอบหน้าศัพท์อื่นเสมอ นั่นก็คือ อักษร ฉ กับ อักษร อ ฉ [อ่านว่า ฉอ ฉ้อ ฉะ] แปลว่า หก แต่จะอ่านออกเสียงอย่างไร มีกำหนดไว้ในพจนานุกรมฯ เช่น ฉกษัตริย์ [ฉ้อกะสัด หรือ ฉอกะสัด] หมายถึง กษัตริย์ ๖ พระองค์ ชื่อกัณฑ์ที่ ๑๒ ของมหาชาติ อ [ อ่านว่า อะ] เป็นอักษรใช้นำหน้าคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต บอกความปฏิเสธหรือตรงกันข้าม แปลว่า ไม่ หรือ ไม่ใช่ เช่น อสุภ (ไม่งาม) อธรรม (ไม่ใช่ธรรม)

แสงจันทร์ แสนสุภา