อิริยาบถ (๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

          คิดจะจั่วหัวข้อเรื่อง อริยาบท ที่เห็นพูดและเขียนกันเยอะมาก แต่กลัวจะส่งเสริมการใช้ภาษาไทยผิด ๆ เพราะคำดังกล่าวเขียนผิดทั้งหน้าและหลัง คำที่ถูกต้องตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ คือ อิริยาบถ นิยามว่าเป็นคำนาม หมายถึงอาการที่ร่างกายอยู่ในท่าใดท่าหนึ่ง คือ ยืน เดิน นั่ง นอน ซึ่ง อิริยา หมายถึง อาการเคลื่อนไหว กิริยา ท่าทาง

          ส่วน อริย– อริยะ  นั้น ในพระพุทธศาสนา เรียกบุคคลผู้บรรลุธรรมวิเศษ มีโสดาปัตติมรรคเป็นต้น ว่า พระอริยะ หรือ พระอริยบุคคล คำวิเศษณ์หมายถึง เป็นของพระอริยะ เป็นชาติอริยะ; เจริญ เด่น ประเสริฐ อริยทรัพย์ ทรัพย์อันประเสริฐ มี ๗ ประการ คือ ศรัทธา ศีล หิริ โอตตัปปะ พาหุสัจจะ จาคะ ปัญญา อริยบุคคล บุคคลผู้บรรลุธรรมวิเศษ มีโสดาปัตติมรรคเป็นต้น อริยผล ชื่อโลกุตรธรรมในพระพุทธศาสนา มี ๔ ชั้น คือ โสดาปัตติผล สกทาคามิผล อนาคามิผล อรหัตผล คู่กับ อริยมรรค อริยมรรค ทางอันประเสริฐอันเป็นทางแห่งความดับทุกข์ มีองค์ ๘ มี สัมมาทิฐิ (ความเห็นชอบ) เป็นต้น ทางสายกลาง ก็เรียก ทางดําเนินของพระอริยะ; ชื่อโลกุตรธรรมในพระพุทธศาสนา มี ๔ ชั้น คือ โสดาปัตติมรรค สกทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตมรรค คู่กับ อริยผล อริยสัจ ความจริงของพระอริยะ ความจริงอันประเสริฐ; ชื่อธรรมสําคัญหมวดหนึ่งในพระพุทธศาสนา มี ๔ ข้อ คือ ๑. ทุกข์ ๒. ทุกขสมุทัย (เหตุให้เกิดทุกข์) ๓. ทุกขนิโรธ (ความดับทุกข์) และ ๔. ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา หรือ มรรค (ทางแห่งความดับทุกข์) อริยกะ ชื่อชนชาติหนึ่ง ซึ่งเป็นต้นเค้าของชาวอินเดียบางพวก ชาวอิหร่าน และชาวยุโรปบางพวก อารยัน ก็ว่า

          อ่านข้อเขียนนี้แล้ว เชื่อว่าผู้อ่านจะไม่มีใครเขียนและอ่านคำ อิริยาบถ ผิดอีกแน่นอน นะคะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ