อุปาทาน
อุปาทาน มาจากคำภาษาบาลีและสันสกฤตว่า อุปาทาน (อ่านว่า อุ-ปา-ทา-นะ) แปลว่า การจับหรือยึดไว้ให้มั่นคง
ในทางพระพุทธศาสนา คำว่า อุปาทาน (อ่านว่า อุ-ปา-ทา-นะ) หมายถึง ความยึดมั่นถือมั่นว่านี่คือตัวเรา นี่คือของของเรา
ในภาษาไทยใช้ตามความหมายทางพระพุทธศาสนาว่า การยึดมั่น การถือมั่น เช่น อุปาทานทำให้ยึดมั่นว่า ตัวตนเป็นของเรา นอกจากนี้ยังใช้ในความหมายว่า อาการนึกหรือคิดเอาเองแล้วยึดไว้กับความคิดของตนว่าเรื่องราวหรือสิ่งต่าง ๆ จะเกิดขึ้นหรือเป็นไปตามที่ตนคิดนั้น เช่น เธอเป็นทุกข์อยู่นานหลายเดือนว่าสามีปันใจให้หญิงอื่น พอสืบเข้าจริง ๆ ก็พบว่าที่แท้ตนอุปาทานไปเอง. เด็กกำลังขวัญเสีย จึงอุปาทานไปเองว่าต้นกล้วยที่เห็นไหว ๆ อยู่หลังบ้านเป็นวิญญาณของแม่มาเรียกให้ไปอยู่ด้วย.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.