เข้าฌาน
เข้าฌาน ประกอบด้วยคำว่า เข้า และ ฌาน
เข้า หมายความว่า อาการที่เคลื่อนไปข้างใน หรือทำให้เคลื่อนเข้า เช่น เข้าบ้าน. เอาหนังสือเก็บเข้าตู้
ฌาน เป็นภาษาบาลี แปลว่า ภาวะที่จิตใจสงบแน่วแน่เนื่องมาจากการเพ่งอารมณ์
เมื่อรวม เข้า และ ฌาน เป็น เข้าฌาน ใช้หมายความว่า ทำจิตให้สงบหรือเพ่งอารมณ์จนจิตเป็นสมาธิตามหลักพระพุทธศาสนา เช่น หลวงพ่อเข้าฌานแล้ว อย่าให้ใครไปรบกวน. พระฤๅษีเข้าฌานครั้งละหลายวัน.
ด้วยเหตุที่ผู้เข้าฌาน บำเพ็ญเพียรเพื่อให้จิตใจสงบมักนั่งหลับตา ดังนั้นคำนี้จึงนำมาใช้เป็นสำนวนเปรียบคนที่หลับตานิ่ง นั่งหลับใน หรือคนที่นั่งนิ่งไม่พูด ไม่รับรู้อะไรด้วยเหตุที่ใจลอยคิดเรื่องอื่น ว่า กำลังเข้าฌาน เช่น ฉันถามเธอตั้งหลายคำแล้ว ทำไมไม่ตอบ นั่งเข้าฌานอยู่หรือ. คุณสมศักดิ์ท่าจะเข้าฌานไปเสียแล้ว เขาพูดจาเล่นหัวกัน คุณสมศักดิ์ไม่ได้ยินเลย.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.