เงื้อม
คำว่า เงื้อม ปัจจุบันใช้เป็นคำนาม หมายถึงสิ่งที่สูงยื่นง้ำออกมา มักใช้ประสมกับคำว่า ผา หรือ เขา เป็น เงื้อมผา เงื้อมเขา หมายถึง ผาหรือเขาที่ยื่นง้ำออกมา. หรือใช้ประสมกับคำว่า มือ เป็น เงื้อมมือ หมายถึง อำนาจที่ครอบงำไม่ให้หลุดพ้นไปได้ เช่น คนทำผิดย่อมไม่อาจหนีพ้นเงื้อมมือกฎหมาย
ในสมัยก่อน คำว่า เงื้อม ใช้เป็นคำกริยา อักขราภิธานศรับท์บอกความหมายของคำว่า เงื้อม ไว้ว่า “เงื้อม ง้ำ คืออาการสิ่งของที่สูงงอกง้ำออกมา เหมือนอย่างน่าตลิ่งสูง ฤๅภูเขาชันเปนต้น.”
มีตัวอย่างคำว่า เงื้อม ที่ใช้เป็นคำกริยาในนิราศพระบาทของสุนทรภู่ว่า “ที่แผ่นเผินเนินผานั้นน่ากลัว ดูเงื้อมตัวเหมือนจะตามลงทับตาย” และในหนังสือ “จดหมายเหตุเสด็จพระราชดำเนิรประพาศทวีปยุโรปครั้งที่ ๒ เล่ม ๑” คำว่า เงื้อม ก็ใช้เป็นคำกริยาในข้อความว่า “บางแห่งมีผาสูงชัน บ้างก็เงื้อมออกมา บางแห่งมีตาน้ำไหลริน ๆ ออกมาจากผา”
ภาษาไทเหนือมีคำว่า เงิ่ม ซึ่งเทียบได้กับคำว่า เงื้อม. เงิ่ม เป็นคำกริยา หมายความว่า ยื่น ใช้กับหน้าผา. ผาเงิ่ม หมายถึง หน้าผาที่ยื่นออกมา ตรงกับคำว่า เงื้อมผา.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.