เฉลว (๓๐ เมษายน ๒๕๕๗)

          ท่านผู้อ่านเคยเห็นตอกที่พับเป็นมุมรูปดาว ๕ แฉก ปักอยู่บนหม้อยาหรือไม่ หากเคยเห็นมาก่อน ท่านทราบหรือไม่ว่าเขาปักไว้เพื่ออะไรและเรียกว่าอะไร ผู้เขียนสอบถามแพทย์แผนไทยคนหนึ่ง ได้ความว่า ตอกรูปดาว ๕ แฉกบนหม้อยานั้นใช้ป้องกันมิให้ภูตผีข้ามหม้อยาแล้วทำให้ยาเสื่อมคุณภาพ หรือใช้ป้องกันมิให้คนแอบเปิดดูตัวยาในหม้อ และการพับตอกแต่ละมุมต้องลงอักขระโดยท่านหมอต้องว่า นะ โม พุท ธา ยะ ตามลำดับจนครบ ๕ แฉก

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ ให้บทนิยามคำ เฉลว [ฉะเหฺลว] ว่า เครื่องจักสานชนิดหนึ่ง ทําด้วยตอกหักขัดกันเป็นมุม ๆ ตั้งแต่ ๕ มุมขึ้นไป สําหรับปักหม้อยา ปักเป็นเครื่องหมายที่สิ่งของซึ่งจะขาย ปักบอกเขต หรือปักบอกเขตด่านเสียค่าขนอน ฉลิว หรือ ตาเหลว ก็เรียก.

          พจนานุกรมศัพท์แพทย์และเภสัชกรรมแผนไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้บทนิยามคำ เฉลว ว่า เครื่องจักสานชนิดหนึ่งทําด้วยตอกหรือหวาย หักขัดกันเป็นมุม ตั้งแต่ ๓ มุมขึ้นไปแพทย์แผนไทยใช้เป็นเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์สำหรับปักหม้อยาเพื่อให้เกิดความศักดิ์สิทธิ์ และป้องกันการละลาบล้วงเครื่องยาในหม้อยา มักทำกัน ๔ แบบ คือ เฉลว ๓ มุม หมายถึง ไตรสรณคมน์ (มะ อะ อุ) เฉลว ๔ มุม หมายถึง ธาตุทั้ง ๔ (ปถวี อาโป วโย และเตโช) เฉลว ๕ มุม หมายถึง พระเจ้าห้าพระองค์ (นะโมพุทธายะ) และเฉลว ๘ มุม หมายถึง อักขระอิติปิโสแปดทิศ. ๒. โบราณใช้ปักเป็นเครื่องหมายที่สิ่งของซึ่งจะขาย ปักบอกเขต หรือปักบอกเขตด่านเสียค่าขนอน ฉลิว หรือ ตาเหลว ก็เรียก.