เชลยศักดิ์

          คำว่า เชลยศักดิ์ ที่เป็นชื่อละครโทรทัศน์นั้น เป็นคำที่เกิดจากการนำคำ ๒ คำมารวมกันแล้วใช้ความหมายที่ตรงตามรูปคำ  คือ  คำว่า เชลย ซึ่งตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ หมายถึง ผู้ที่ถูกข้าศึกจับตัวได้  อย่างคำว่า เชลยศึก ก็หมายถึง ผู้ที่ถูกคู่สงครามจับตัวได้  และคำว่า ศักดิ หรือ ศักดิ์ หมายถึง อํานาจ ความสามารถ เช่น มีศักดิ์สูง ถือศักดิ์; กำลัง; ฐานะ เช่นมีศักดิ์และสิทธิแห่งปริญญานี้ทุกประการ  หรืออย่างคำว่า ศักดิ์ศรี ก็หมายถึง เกียรติศักดิ์ คือ เกียรติตามฐานะของแต่ละบุคคล  หรือคำว่า ศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งหมายถึง ที่เชื่อถือว่ามีอำนาจอาจบันดาลให้สำเร็จได้ดังประสงค์ ขลัง เช่น สิ่งศักดิ์สิทธิ์ วัตถุมงคลศักดิ์สิทธิ์  นอกจากนี้ คำว่า ศักดิ หรือ ศักดิ์ ยังหมายถึง หอก และหลาว อีกด้วย

          ส่วน เชลยศักดิ์ ซึ่งเป็นคำโบราณของไทยนั้น ไม่ใช่คำที่มีความหมายตรงตามรูปคำ แต่ใช้ในความหมายตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ที่หมายถึง อยู่นอกทําเนียบ นอกทะเบียน เช่น หมอเชลยศักดิ์ นักสืบเชลยศักดิ์  ในสมัยก่อน มีคำว่า เชลยศักดิ์ ใช้เรียกราษฎรทั่วไปผู้ทำอาชีพต่าง ๆ ที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนหรือมีชื่อปรากฏอยู่ในทำเนียบของหลวง  อย่างคำว่า ช่างเชลยศักดิ์ ก็หมายถึง ชาวบ้านทั่วไปที่มีฝีมือทางช่าง แต่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนอยู่ในทำเนียบช่างหลวง  เช่น ช่างสลัก คือ ผู้ที่มีความสามารถในการแกะสลักไม้  ช่างบุ คือ ผู้ที่มีความสามารถในการทำเครื่องใช้ประเภทลงหิน เช่น ขัน พาน ทัพพี  ช่างปัก คือ ผู้ที่มีความสามารถในการปักผ้า  ช่างปั้น คือ ผู้ที่มีความสามารถในการปั้นพระพุทธรูป  ช่างเขียน คือ ผู้ที่มีความสามารถในการเขียนภาพ

ปิยรัตน์  อินทร์อ่อน