เป็ด

     หลายวันนี้ได้ยินได้ฟังคำว่า เป็ด มาพอสมควร ทั้งโดยมีและไม่มีนัย ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้นิยามเป็ด ว่า ชื่อสัตว์ปีกในวงศ์ Anatidae ปากแบน ตีนแบน ระหว่างนิ้วมีพังผืดยึดติดกันเพื่อสะดวกในการว่ายนํ้า ตัวมีหลายสี เช่น นํ้าตาล ขาว เขียว ขนาดเล็กกว่าห่าน ว่ายนํ้าเก่ง กินปลา พืชนํ้า และสัตว์เล็ก ๆ มีต้นตระกูลมาจากเป็ดหัวเขียว (Anas platyrhynchos )

          เป็ดมีหลายประเภท ที่น่าสนใจ อาทิ เป็ดเทศ ชื่อเรียกเป็ดชนิด Cairina moschata  ในวงศ์ Anatidae ขนาดโตกว่าเป็ดธรรมดา เหนือปากมีติ่งเนื้อสีแดงคล้ายเนื้องอกติดอยู่ มีถิ่นกําเนิดในอเมริกากลาง เป็ดน้ำ ชื่อนกในวงศ์ Anatidae ซึ่งมีปากแบน ปลายมน ตีนเป็นพังผืด ว่ายนํ้าเก่ง กินพืชและสัตว์นํ้า บินได้เร็วมาก ตัวผู้มักจะมีขนสีสวยกว่าตัวเมีย มักอยู่เป็นฝูง มีหลายชนิด เช่น เป็ดหอม หรือ เป็ดหางแหลม (Anas acuta ) เป็ดลาย (A. querquedula ) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica ) เป็ดก่า เป็นภาษาถิ่นภาคอีสาน เรียกชื่อนกเป็ดนํ้าที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย หัวและคอสีขาวประดํา อกสีเขียวเกือบดํา ทํารังในโพรงไม้ริมลําธาร มักเกาะนอนบนต้นไม้สูง ๆ เวลาบินจะเห็นแถบสีขาวที่ปีกได้ชัดเจน เป็ดไฟแดง เป็ดย่างชนิดหนึ่ง ย่างให้หนังพองแล้วกินหนัง

          เป็ดที่แฝงนัยปรากฏในสำนวนไทย อาทิ เป็ดขันประชันไก่ หมายถึง ผู้ที่มีความรู้ความสามารถน้อย แต่อวดแสดงแข่งกับผู้ที่มีความรู้ความสามารถสูง ส่วนสำนวน รู้อย่างเป็ด  แสดงถึงกริยาที่รู้ไม่จริงสักอย่างเดียว อธิบายความได้ว่า เพราะเป็ดเป็นสัตว์ที่ทำได้หมด ทั้งบินเอย ว่ายน้ำเอย จนถึงดำน้ำ แต่บินได้ไม่เก่งเท่านก ว่ายน้ำก็ไม่เก่งเท่าปลา

          สำนวนนี้ไม่เกี่ยวกับเป็ดแต่เกี่ยวกับปีก คือ รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง  เป็นกริยารู้จักเอาตัวรอดหรือปรับตัวให้เข้ากับเหตุการณ์ ซึ่งผู้เขียนคิดว่าใช้มากไปก็ดูไม่งามหรอกนะคะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ