เพ็ดทูล
เพ็ดทูล เป็นคำกริยา แปลว่า พูดกับเจ้านาย เช่น เมื่อจะเพ็ดทูลสิ่งใดควรพิจารณาว่าเป็นการสมควรหรือไม่. ถ้อยคำที่ใช้ในการเพ็ดทูล เป็นคำที่อาลักษณ์ ปลัดทูลฉลอง และผู้ที่รับใช้ใกล้เบื้องพระยุคลบาทแต่โบราณคิดขึ้น รวบรวมหรือบันทึกไว้เพื่อใช้ในการกราบบังคมทูลพระกรุณา.
คำว่า เพ็ดทูล ประกอบด้วยคำว่า เพ็ด กับคำว่า ทูล. เพ็ด เป็นคำมาจากภาษาบาลีสันสกฤตว่า วจน (อ่านว่า วะ-จะ-นะ) แต่ออกเสียงตามคำภาษาเขมรว่า เพจฺน (อ่านว่า ปึ๊จ) แปลว่า คำพูด. คำว่า ทูล มาจากคำภาษาเขมร แปลว่า กล่าว บอก. เพ็ดทูล จึงแปลว่า คำบอก. ในภาษาไทยใช้หมายถึง คำที่ใช้พูดกับพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งรู้จักกันทั่วไปว่า ราชาศัพท์ นั่นเอง
คำว่า เพ็ดทูล มีผู้นำมาใช้เป็นภาษาปาก หมายความว่า บอกกล่าวในลักษณะฟ้องหรือบอกเพื่อเอาหน้า เช่น ฉันจะทำอะไรก็เรื่องของฉัน เธอไม่ต้องไปเพ็ดทูลหัวหน้า.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.