เสนา

          คำว่า เสนา (อ่านว่า เส-นา)  ที่ใช้ในภาษาไทย  มี ๒ คำ  คำหนึ่ง มาจากภาษาบาลีสันสกฤต  เสนา แปลว่า ไพร่พล หมายถึง ไพร่พลในกองทัพ เช่น เรียกนายทหารผู้ทำหน้าที่หาและให้ข่าวสาร ประมาณการ  ให้ข้อเสนอแนะ ทำแผนและคำสั่ง  กำกับดูแลฝ่ายอำนวยการ และประสานงานในกองทัพว่า  เสนาธิการทหาร เช่น เสนาธิการทหารบก  เสนาธิการทหารเรือ  อีกความหมายหนึ่ง  เสนา  ในบทกลอนใช้เรียก  ผู้รับใช้พระมหากษัตริย์  เช่น  บัดนั้น  เสนารับสั่งใส่เกศี  บัดนั้น  เสนาหมู่ข้าเฝ้าทั้งหลาย

          คำว่า  เสนา  อีกคำหนึ่ง  หมายถึง  ที่นา ท้องนา เช่นกล่าวว่า ถึงเวลาต้องจ่ายค่าเสนาแล้ว  หมายความว่า  ถึงเวลาจ่ายค่าบำรุงที่นา  คำว่า  เสนา  ในที่นี้ เป็นคำซ้อนภาษาไทยกับคำภาษาเขมร คำว่า  เส  มาจากคำว่า  แสฺร  (อ่านว่า  ซฺราย)  ในภาษาเขมรแปลว่า  นา. คำว่า นา เป็นคำไทย รวมคำว่า  แสฺร กับ นา  เป็นคำว่า  แสฺรนา  แล้วเพี้ยนเป็น เสนา  ใช้แปลว่า  นา ท้องนา

ที่มา :  บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย”  ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.