แตกพาน
แตกพาน หมายถึง เริ่มเป็นหนุ่ม อยู่ในช่วงอายุระหว่าง ๑๒-๑๕ ปี. จะคลำพบก้อนแข็งชัดเจนใต้หัวนม มีอาการปวด บางครั้งอาจมีการอักเสบร่วมด้วย เนื่องจากมีการสร้างฮอร์โมนเพศเพิ่มขึ้นมาก. ฮอร์โมนไปกระตุ้นต่อมน้ำนมของผู้ที่จะเริ่มเป็นหนุ่มให้โตขึ้นอย่างรวดเร็ว เต้านมขยายตัวไม่ทันจึงทำให้ปวดและคลำได้เป็นก้อน เป็นอาการที่เกิดขึ้นในช่วงเปลี่ยนวัย อาการปวดจะปรากฏชัดในผู้ชายเพราะเต้านมเล็ก และไขมันใต้ผิวหนังน้อยกว่าผู้หญิง. ผู้ชายในช่วงที่นมแตกพาน เสียงจะแตกด้วย เนื่องจากฮอร์โมนเพศชายทำให้กล่องเสียงขยายขึ้น สายเสียงหรือเส้นเสียงยาวขึ้น ทำให้เสียงห้าว
คำว่า แตก ในที่นี้ ใช้กับสิ่งที่ขยายออกหรือผลิออก. ส่วนคำว่า พาน สันนิษฐานว่าหมายถึง ส่วนที่นูนขึ้น. แตกพาน จึงใช้เรียกอาการที่ร่างกายสร้างฮอร์โมนเพศขึ้น ทำให้ไปกระตุ้นต่อมน้ำนมให้ขยายตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.