แปรกับแปลง

          วันนี้ขอเสนอคำที่มีความหมายคล้าย ๆ กันและน่าสนใจคู่หนึ่งคือ คำว่า แปร กับ คำว่า แปลง คำว่า แปร นั้น พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ อธิบายว่า หมายถึงการเปลี่ยน ที่กลายไปจากลักษณะเดิมหรือภาวะเดิม และเมื่อนำคำว่า แปร ไปประสมกับคำอื่นก็จะได้คำใหม่ที่มักยังคงความหมายที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนอยู่ เช่น คำว่า แปรผัน หรือ ผันแปร ก็หมายถึง เปลี่ยนแปลงไป หรือ กลับกลายไป คำว่า แปรปรวน หมายถึง เปลี่ยนไปเปลี่ยนมาไม่อยู่ที่เป็นปรกติ และคำว่า แปรปรวน ก็ยังหมายถึง รวนเร ก็ได้ ส่วน การแปร อีกอย่างหนึ่งที่มักใช้ประกอบในการเชียร์กีฬา ในการแสดงกลางแจ้ง และในกิจกรรมสำคัญต่าง ๆ คือ การแปรอักษร คำว่า แปรอักษร ก็คือ ทำให้มีตัวอักษรหรือภาพปรากฏขึ้น โดยใช้คนจำนวนมากที่อยู่บนอัฒจันทร์ยกกระดาษ หรือผ้า หรือวัสดุอื่น ๆ ขึ้นมาพร้อม ๆ กัน ให้เห็นเป็นตัวหนังสือหรือภาพ

          ส่วนคำว่า แปลง มีความหมายทั้งที่เป็นคำกริยาและที่เป็นคำนาม ถ้าเป็นคำกริยา จะหมายถึง เปลี่ยนสิ่งใดสิ่งหนึ่งจากสภาพหรือลักษณะเดิมให้ผิดแปลกหรือต่างออกไป แล้วการเปลี่ยนก็เป็นได้ทั้งเปลี่ยนเพียงเล็กน้อย เปลี่ยนแต่เพียงบางส่วน และเปลี่ยนไปมาก ถ้าเปลี่ยนจากรูปเดิมโดยแก้ไข หรือเปลี่ยนแปลงบ้างเล็กน้อย เช่น เรือนชั้นเดียวแปลงให้เป็น ๒ ชั้น ซึ่งจะใช้คำว่า ดัดแปลง แทนก็ได้ เปลี่ยนไปมาก ก็เช่น ช่างแต่งหน้าคนนั้นเก่งจริง ๆ แปลงโฉมเจ้าสาวได้สวยจนจำแทบไม่ได้เลย และถ้าเปลี่ยนรูปทั้งหมดให้กลายเป็นอีกรูปหนึ่ง เช่น ยักษ์แปลงเป็นคน คำว่า แปลง ในความหมายนี้จะใช้ว่า จำแลง แทนก็ได้ แต่หากนำคำว่า แปลง ประสมกับคำว่า สาร เป็น แปลงสาร จะมีความหมายว่า สั่งอย่างหนึ่งไปทำอีกอย่างหนึ่ง กับหมายถึง แก้สาระสำคัญหรือข้อความในหนังสือจากอย่างหนึ่งไปเป็นอีกอย่างหนึ่ง แต่ถ้าเป็นคำนาม คำว่า แปลง จะไม่มีความหมายที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนใด ๆ ทั้งสิ้น แต่จะหมายถึง ที่โล่งแห่งหนึ่ง ๆ เช่น คล้องช้างกลางแปลง หมายถึง พื้นที่ที่กำหนดไว้แห่งหนึ่ง ๆ เช่น ที่ดินแปลงหนึ่ง นาแปลงหนึ่ง และยังหมายถึง ที่เป็นแอ่งมีโคลนเลนซึ่งคนหรือสัตว์ทำขึ้นเอง ได้อีกด้วย เช่น แปลงควาย แปลงหมู.

นฤมล บุญแต่ง