แปลว่า สี่ (๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๑)

          จัตวา [จัดตะวา] จัตุ [จัดตุ] จัตุร– [จัดตุระ–] จตุ– [จะตุ–] จตุร– [จะตุระ–] ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ นิยามว่า เป็นคำวิเศษณ์ แปลว่า สี่ มักใช้ประกอบหน้าคำอื่นเพื่อสื่อความหมายดังกล่าว

          คำ จัตวา นั้นเดิมใช้เรียกข้าราชการที่มีลำดับชั้นต่ำกว่าชั้นตรีว่า ชั้นจัตวา อีกความหมายใช้เรียกเครื่องหมายวรรณยุกต์รูป   ว่า ไม้จัตวา บ้างก็เรียก ตีนกา ส่วน จัตวาศก  คือปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข ๔ เช่น ปีจอ จัตวาศก จุลศักราช ๑๓๔๔ จัตุรงค์ จตุรงค์ หมายถึง องค์ ๔ หรือ ๔ เหล่า จัตุรงคพล จตุรงคพล จัตุรงคินีเสนา จตุรงคินีเสนา จตุรงคโยธา  คือ กองทัพมีกำลัง ๔ เหล่า ได้แก่ เหล่าช้าง เหล่ารถ เหล่าม้า เหล่าราบ จัตุลังคบาท จตุลังคบาท คือเจ้ากรมพระตำรวจหลวงประจำ ๔ เท้าช้างทรงของพระมหากษัตริย์หรือพระมหาอุปราชในเวลาสงคราม 

          จัตุรพักตร์จตุรพักตร์ แปลว่า ผู้มี ๔ หน้า คือ พระพรหม จัตุรภุช จตุรภุช แปลว่า ผู้มี ๔ แขน หมายถึง พระนารายณ์ จัตุรมุข ใช้เรียกอาคารที่มี ๔ มุข จตุบท คือ สัตว์ ๔ เท้า จตุบริษัท คือ บริษัท ๔ เหล่า ถ้าเป็น พุทธบริษัท ก็คือ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ถ้าเป็นราชบริษัทหรือประชุมชนทั่วไป ได้แก่ กษัตริย์ พราหมณ์ คฤหบดี สมณะ จตุปัจจัย เป็นเครื่องอาศัยเลี้ยงชีวิตของบรรพชิตในพระพุทธศาสนา ๔ อย่าง คือ จีวร (ผ้านุ่งห่ม) บิณฑบาต (อาหาร) เสนาสนะ (ที่อยู่) และคิลานเภสัช (ยา) จตุราริยสัจ คือ อริยสัจ ๔ ประการ ได้แก่ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค  เรียกรูปสี่เหลี่ยมด้านเท่าที่มีมุมภายในเป็นมุมฉากว่า สี่เหลี่ยมจัตุรัส ส่วน จตุจักร ที่เป็นชื่อตลาดนัด ตั้งตามชื่อสวนสาธารณะบริเวณนั้นค่ะ

          สุดท้ายนี้ขอ จตุรพิธพร (พร ๔ ประการ คือ อายุ วรรณะ สุขะ พละ) จงเกิดแก่ท่านผู้อ่าน ให้มีอายุยืน มีผิวพรรณผ่องใส มีความสุขกายสุขใจ และมีกําลังแข็งแรง นะคะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ