แผ่นดินไหว (๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓)

          เมื่อวันที่ ๑๓  มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๓ ทั่วโลกต่างสะเทือนใจกับข่าวแผ่นดินไหวที่สาธารณรัฐเฮติ ซึ่งมีความรุนแรงของแผ่นดินไหวถึง ๗ ริกเตอร์ทำให้มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก  หลายท่านคงสนใจว่าปรากฏการณ์แผ่นดินไหวเกิดขึ้นได้อย่างไร

          พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้ข้อมูลว่า แผ่นดินไหว (earthquake) เป็นการสั่นสะเทือนของแผ่นดินที่รู้สึกได้ในจุดใดจุดหนึ่งบนผิวโลก  แผ่นดินไหวส่วนใหญ่เกิดจากการคลายตัวอย่างรวดเร็วของความเครียดภายในเปลือกโลกที่มีการก่อตัวของความเครียดอย่างช้า ๆ อันเป็นผลสืบเนื่องมาจากการเคลื่อนตัวของเปลือกโลกในรูปของการเลื่อนตัวของหินหรือการระเบิดของภูเขาไฟ  แต่ในปัจจุบัน การปะทุของระเบิดนิวเคลียร์ก็อาจทำให้เกิดแผ่นดินไหวได้เหมือนกัน

          การจัดอันดับแผ่นดินไหวว่าอยู่ในระดับใด จะใช้ “เกณฑ์การจัดอันดับแผ่นดินไหว” (earthquake scale) ซึ่งมาตราที่ใช้วัดมีหลายอย่าง ปัจจุบันใช้มาตราริกเตอร์ (Richter scale)  “มาตราริกเตอร์” เป็นมาตราใช้กำหนดขนาดของแผ่นดินไหวที่  ซี.เอฟ. ริกเตอร์ (C.F. Richter) นักธรณีวิทยาชาวอเมริกัน เป็นผู้คิดค้นและเผยแพร่ใน พ.ศ. ๒๔๗๘ โดยใช้หลักการจากผลบันทึกของเครื่องวัดความไหวสะเทือนและมีการปรับแก้เกี่ยวกับระยะทางจากศูนย์กลางแผ่นดินไหว มาตรานี้มีค่าตั้งแต่ ๐-๙

          การเกิดแผ่นดินไหวเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่หลีกเลี่ยงได้ยาก โดยเฉพาะเมื่อโลกมีการเปลี่ยนแปลงทางสภาวะแวดล้อมดังเช่นทุกวันนี้  การช่วยเหลือประเทศที่ประสบปัญหาภัยธรรมชาตินี้ก็เป็นสิ่งที่ควรจะกระทำกันตามกำลังความสามารถ.

       อิสริยา  เลาหตีรานนท์