แม่ครัวหัวป่าก์
แม่ครัวหัวป่าก์เป็นชื่อตำราอาหารเล่มแรกของคนไทย ผู้แต่งตำราเล่มนี้คือ ท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ (อ่านว่า พาด-สะ -กอ-ระ -วง) ซึ่งเป็นภริยาของเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค)
คำว่า หัวป่าก์ ในชื่อตำราแม่ครัวหัวป่าก์ เขียนมี ก์ ตำรานี้เป็นตำราที่มีชื่อเสียงมาก เมื่อพูดถึงแม่ครัวผู้มีฝีมือ จึงมักจะเรียกว่า แม่ครัวหัวป่าก์ ไปด้วย.
มีผู้สันนิษฐานว่า คำว่า ป่าก์ ในชื่อหนังสือ แม่ครัวหัวป่าก์ น่าจะมาจากคำว่า ปาก (อ่านว่า ปา-กะ) ในภาษาบาลีและสันสกฤตที่แปลว่า การหุงต้ม
คำว่า หัวป่าก์ ซึ่งมี ก ไก่ การันต์ นอกจากจะปรากฏอยู่ในคำว่า แม่ครัวหัวป่าก์ แล้ว ยังมีคำว่า หัวป่าก์พ่อครัว ซึ่งปรากฏในหมายรับสั่งสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่า “อนึ่งให้หัวป่าก์พ่อครัวรับเครื่องน้ำชาต่อวิเสทหมากพลู ต้มน้ำถวายพระสงฆ์ กลางวันกลางคืน ให้พอสวดพอฉันทั้ง ๔ ทิศ”
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๗ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.