แยบคาย
แยบคาย หมายถึง ลักษณะของความคิดหรือถ้อยคำที่เหมาะกับเหตุผล เข้าที และแหลมคม เช่น นักเรียนคนนี้มีความคิดแยบคาย เวลาตั้งคำถามหรือตอบคำถามเป็นเหตุเป็นผลดี.
คำว่า แยบคาย ใช้บอกลักษณะของวิธีการก็ได้ เช่น ถ้าจะปกครองคนหมู่มากได้ ผู้นำต้องมีอุบายอันแยบคายให้ลูกน้องรักและสามัคคีกัน
เดิมคำว่า แยบคาย หมายถึง มีนัยแฝงอยู่ในคำพูดหรือกิริยาท่าทาง ดังปรากฏในวรรณคดีเรื่องสังข์ทอง พระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยหลายตอน เช่น ตอนนางมณฑาพูดถึงนางรจนา ว่า “ข้าไปถามอีลูกแสนร้าย มันพูดเป็นแยบคายไม่เข้าใจ”
และตอนที่นางรจนาแกล้งยั่วหกนาง ว่า
“แล้วแลดูพี่สาวทั้งหกคน เห็นหน้าหม่นหมองคล้ำดำมิดหมี
ทำแยบคายชายตาดูสามี เทวียิ้มแย้มกระแอมไอ”
คำว่า แยบคาย ในคำประพันธ์ที่ยกมานี้ มีความหมายว่า มีเลศนัย ซึ่งต่างกับความหมายในปัจจุบัน
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.