โขน
โขนเป็นมหรสพรูปแบบหนึ่งของไทย จัดแสดงในงานพระราชพิธีสำคัญ มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา แต่โบราณมา โขนเป็นมหรสพของหลวงที่คนธรรมดาทั่วไปไม่อาจจัดขึ้นได้เนื่องจากต้องใช้คนเป็นจำนวนมาก ทั้งการแสดงโขนต้องใช้ผู้แสดงที่ได้รับการฝึกหัดท่าเต้นท่ารำที่มีลักษณะพิเศษ เครื่องแต่งกายของผู้แสดงต้องมีความเหมาะสมกับบท ต้องมีเครื่องดนตรีที่ครบชุด มีบทพากย์และบทเจรจาต่างกับมหรสพอื่น ผู้แสดงสวมหัวโขนจึงไม่ต้องร้อง ไม่ต้องเจรจาเอง. เรื่องที่ใช้แสดงมีเรื่องเดียว คือ รามเกียรติ์ ซึ่งเป็นวรรณคดีเรื่องใหญ่ที่มีตัวละคร เป็นเทวดา ฤๅษี มนุษย์ ยักษ์ ลิง และสัตว์ต่าง ๆ เช่น นก กวาง ควาย ปลา หมี. ตัวโขนที่เป็นยักษ์ ลิง ต้องสวมหัวโขนปิดหน้าผู้แสดงด้วย. การเล่นโขนเดิมเล่นแต่เวลากลางวัน เนื่องจากต้องการให้เห็นความงามของเครื่องแต่งกายที่มีแบบต่าง ๆ แต่ปัจจุบันมีไฟส่องสว่างจึงไม่จำเป็นต้องเล่นแต่ในเวลากลางวัน. คำว่า โขน สันนิษฐานว่ามาจากคำเขมรว่า โลฺขน (อ่านว่า ละ -โคน) ซึ่งเรียกมหรสพที่มีลักษณะคล้ายกัน คำว่า โลฺขน ในภาษาเขมรมาจากคำว่า ละคร ในภาษาไทย
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๔ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.