ใย-ไย
คำที่ออกเสียงว่า [ไย] ในภาษาไทยเขียนด้วยสระใอไม้ม้วนคำหนึ่งและสระไอไม้มลายอีกคำหนึ่ง มีความหมายต่างกัน
ใย ที่ใช้สระใอไม้ม้วน หมายถึง สิ่งที่เป็นเส้นเล็ก ๆ บาง ๆ เช่น ใยบัว คือ เส้นบาง ๆ ที่อยู่ในก้านบัว. ใยแมงมุม คือ เส้นเล็ก ๆ ที่แมงมุมขึงไว้ดักเหยื่อ. ใยฟ้า คือ เส้นละเอียดอ่อนมากจนแทบมองไม่เห็น ซึ่งลอยอยู่ในอากาศ. นอกจากนี้ยังมีคำว่า ใยหิน หมายถึง แร่ชนิดหนึ่ง เป็นแร่ประเภทซิลิเกต มีลักษณะเป็นเส้นใยที่ทนไฟ จึงนำไปใช้ทำวัสดุทนไฟและฉนวนกันความร้อน. ใยสังเคราะห์ หมายถึง ใยที่ทำขึ้นจากวัสดุซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
ส่วน ไย ที่ใช้สระไอไม้มลาย แปลว่า ไฉน อะไร ทำไม เช่น เรานัดกันไว้แล้วไยเธอไม่มา. นอกจากนี้ยังมี ไย ไม้มลายอีก เช่น ไยดี ไยไพ. ไยดี หมายถึง พอใจ ยินดี มักใช้ในความปฏิเสธ เช่น เธอเดินจากเขาไปอย่างไม่ไยดี ใครเขาจะมาไยดีกับคนอย่างเรา. ไยไพ หมายถึงพูดให้เขาอาย หรือเยาะเย้ย มีในบทกลอน เช่น จะเยาะเย้ยไยไพไปไยเล่า.
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๒ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.