ใหล
คำว่า ใหล ที่ใช้ไม้ม้วนเป็นคำหนึ่งใน ๒๐ คำที่โบราณาจารย์กำหนดไว้ ดังปรากฏในจินดามณีแบบเรียนฉบับแรกของไทยมีกาพย์แสดงคำที่ต้องใช้ไม้ม้วน ดังนี้
ใฝ่ใจแลให้ทาน ทังนอกในแลใหม่ใส
ใครใคร่แลยองใย อันใดใช้แลใหลหลง
ใส่กลสใพ้ใบ้ ทังใต้เหนือแลใหญ่ยง
(ไส่-กน-สะ-ไพ้-ไบ้)
ใกล้ใบแลใช่จง ญี่สิบม้วนคือวาจา
คำว่า ใหล นอกจากจะใช้กับคำว่า หลง ยังใช้กับคำว่า หลับ ก็ได้ ดังพระเพื่อนพระแพงในเรื่องลิลิตพระลอกล่าวกับพี่เลี้ยงว่า
สองเขือพี่หลับใหล ลืมตื่น ฤๅพี่
สองพี่คิดเองอ้า อย่าได้ถามเผือ
คำว่า ใหล นี้ ศาสตราจารย์ ดร. คุณบรรจบ พันธุเมธา กล่าวว่าอาจเทียบได้กับคำว่า เหลอ-อ (อ่านว่า เหฺลอ) ในภาษาไทอ่ายตอน ซึ่งหมายถึงละเมอและหลงลืม
คำว่า ใหล ในภาษาไทยเราก็น่าจะมีความหมายทำนองเดียวกันนี้ คือหมายถึง ละเมอและหลง จึงใช้ซ้อนกับคำว่า หลับ และ หลง ได้ เป็น หลับใหล หลงใหล
ที่มา : บทวิทยุรายการ “รู้ รัก ภาษาไทย” ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ เวลา ๗.๐๐-๗.๓๐ น.