ไทร ที่ไม่ได้อ่านว่า ไซ (๓๐ ธันวาคม ๒๕๕๑)

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  นิยาม ไทร [ไซ] ว่าเป็นนามของชื่อไม้ต้นในสกุล Ficus  วงศ์ Moraceae มีหลายชนิด เช่น ไทรย้อย (F. benjamina  L.) ไทรย้อยใบทู่ หรือ ไฮฮี (F. microcarpa  L.f.) หรือ แม้แต่คำควบกล้ำ ทร- อื่น ๆ เมื่อประสมสระในภาษาไทย ในพจนานุกรมฯ จะอ่านออกเสียง ซ ทั้งสิ้น  เช่น โทรม [โซม] แทรก [แซก] ทรุด [ซุด] ทราย [ซาย] ทราบ [ซาบ] ทราม [ซาม] ทรัพย– ทรัพย์  [ซับพะยะ– ซับ] ทรวง [ซวง] ทรวด [ซวด] ทรง [ซง] ทรู่  [ซู่] ใช้ในภาษากลอน เป็นกริยา แปลว่า ลากไป คร่าไป ทรอ  [ซอ] คำโบราณ แปลว่า ซอ เช่น เสียงสารสังคีตขับทรอท่อ

          ที่ไม่ออกเสียง ซ ก็มี ทร– [ทอระ–] เป็นคําอุปสรรค แปลว่า ชั่ว ยาก ลําบาก น้อย ไม่มี เช่น ทรชน ทรยศ และ โทร– [โทระ–] เป็นวิเศษณ์นําหน้าศัพท์ แปลว่า ไกล เช่น โทรคมนาคม  [–คะมะ– –คมมะ–]

          จากหัวข้อที่ผู้เขียนบอกว่า “ไทร ที่ไม่ได้อ่านว่า ไซ” คาดว่าผู้อ่านคงจะพอคาดเดาออกแล้วว่า คำเหล่านั้นเป็นการทับศัพท์จากภาษาอังกฤษตามหลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานนั่นเอง  ปรากฏในหนังสือรวมศัพท์บัญญัติต่าง ๆ ยกตัวอย่างจากหนังสือศัพท์วิทยาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เช่น ไทรแอด(triad) ไทรคลินิก (triclinic) ไทรแซ็กคาไรด์ (trisaccharide) ทั้งหมดนี้อ่านออกเสียงควบกล้ำ ทร เขียนเป็นคำอ่านว่า [ไทฺร]

          พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  ยังรวบรวมคำทับศัพท์ลักษณะดังกล่าวไว้ ได้แก่ ทรัมเป็ต [ทฺรํา] (trumpet) ทรานซิสเตอร์ [ทฺราน] (transistor) ทรอมโบน [ทฺรอม–] (trombone) ที่เป็นคำไทย ก็มีปรากฏใน พจนานุกรมฯ ได้แก่ ทรุม  [ทฺรุม ทฺรุมะ] เป็นคำที่ใช้ในหนังสือ ไม่ใช่คำพูดทั่วไป แปลว่า ต้นไม้

          หวังว่าถ้าผู้อ่านมีโอกาสได้เห็นศัพท์บัญญัติคำ ไทรโอด (triode) คงไม่อ่านว่า ไซโอด ดอกนะคะ.

รัตติกาล  ศรีอำไพ