ไม้ยมก หรือ ยมก (๒๑ ธันวาคม ๒๕๕๒)

          หนึ่งในคำถามพบบ่อย (เอฟเอคิว) บนเว็บไซต์ของราชบัณฑิตยสถานก็คือเรื่องการเขียนและการอ่านคำที่มีเครื่องหมาย ไม้ยมก หรือ ยมก (ๆ) ต่อท้าย เช่น ในวันหนึ่ง ๆ ต้องอ่านว่า ในวันหนึ่ง–วันหนึ่ง หรือ ในวันหนึ่ง–หนึ่ง อาหารนานาชนิด เขียนเป็น อาหารนา ๆ ชนิด ได้หรือไม่

          หลักเกณฑ์การใช้ ไม้ยมกหรือ ยมก ของราชบัณฑิตยสถานข้อหนึ่ง คือ ใช้เขียนคำ วลี หรือประโยค เพื่อให้อ่านซ้ำคำ วลี หรือประโยคอีกครั้งหนึ่ง เช่น ในวันหนึ่ง ๆ อ่านว่า ใน–วัน–หนึ่ง–วัน–หนึ่ง  ส่วน อาหารนานาชนิด เป็นคำที่เขียนถูกต้องแล้วเนื่องจากหลักเกณฑ์กำหนดไว้ว่า เมื่อรูปคำเดิมเป็นคำ ๒ พยางค์ ที่มีเสียงซ้ำกัน ไม่ควรใช้ไม้ยมก หรือ ยมก คำประเภทนี้มีคำว่า นานา ซึ่งแปลว่า ต่าง ๆ เช่น ต่าง ๆ นานา กับ จะจะ ซึ่งแปลว่า ให้ชัดเจน กระจ่าง เช่น เขียนจะจะ แปลว่า ห่างเป็นระยะ ๆ เช่น ดำนาจะจะ

          หลักเกณฑ์ข้ออื่น ๆ ที่เป็นแนวทางให้ใช้เครื่องหมาย ไม้ยมก หรือ ยมก ได้ถูกต้อง คือ คำที่เป็นคำซ้ำต้องใช้ไม้ยมก หรือ ยมก เสมอ เช่น สีขาว ๆ ช้างตัวโต ๆ หงิม ๆ    เมื่อเป็นคำคนละบทคนละความไม่ควรใช้ ไม้ยมก หรือ ยมก เช่น ประโยคที่ผิด คือ เขาซื้อขนมมา ๖ ถุง ๆ ละ ๕ บาท ประโยคที่ถูกคือ เขาซื้อขนมมา ๖ ถุง ถุงละ ๕ บาท หรือ ฉันจะไปปทุมวัน ๆ นี้ เป็นประโยคที่ผิด ที่ถูกต้องคือ ฉันจะไปปทุมวัน วันนี้   และเมื่อเป็นคำคนละชนิดกันก็ไม่ควรใช้ไม้ยมก หรือ ยมก เช่นกัน เช่น คนนี้มีวินัย (คนคำแรกเป็นสามานยนาม คนคำหลังเป็นลักษณนาม)  นอกจากนั้น ในการเขียนคำประพันธ์ ไม่ควรใช้ ไม้ยมก หรือ ยมก ยกเว้นในบทที่มีกำหนดให้ใช้ไม้ยมก เช่น

                                                                      ๏ หวั่นหวั่นจิตรคิดคิดหวนครวญครวญหา
คอยคอยหายหลายหลายนัดผัดผัดมา          แทบแทบเดือนเตือนเตือนว่าช้าช้าวัน
………………………………………………….   …………………………………………………………

แสงจันทร์  แสนสุภา